ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων

Η παρούσα ανάρτηση έρχεται ως ένα ξεκαθάρισμα για την σύγχυση του εθνικιστικού χώρου που από ρομαντισμό – η αρχαιότητα ασκεί πάντοτε γοητεία – και εκ του αντισημιτισμού προωθείται ο αντιχριστιανισμός. Έτσι λοιπόν σήμερα πολλοί δεν συνεργάζονται με εθνικιστές που διατηρούν την ορθόδοξη θρησκεία με πρόσχημα ότι ο χριστιανισμός είναι ιουδαϊκός και απέναντί του θέτουν την ελληνική θρησκεία, την θρησκευτική λατρεία της αρχαιότητας. Πόσο όμως ήταν ελληνική η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων; Για την ακρίβεια ήταν μια καθαρά εξελληνισμένη θρησκεία, όπως ακριβώς συνέβη για δεύτερη φορά στην ελληνική ιστορία με τον εξελληνισμό του χριστιανισμού. Κάποιοι από αφέλεια, άλλοι από άγνοια, άλλοι σκόπιμα κι άλλοι από ημιμάθεια μπερδεύουν το θρησκευτικό με τον εθνικισμό. Μην τους ακούτε κι απλώς ψάξτε. Aκριβώς όπως εξελληνίστηκε η αιγυπτιακή λατρεία, ομοίως εξελληνίστηκε κι  ο χριστιανισμός. Λέει ο Περικλής Γιαννόπουλος: «Καὶ εἶνε γελοιοδέστερον τοῦ γελοίου νὰ γίνεται λόγος περὶ Ρωμαϊκότητος ἠμῶν ὅσον καὶ περὶ Χριστιανικότητος, ἀφοῦ μόνον Ἐλληνοποίησις καὶ τῶν δύο Ξενισμῶν ἔγινε». 

  Ιδού τι λέει ο Πλάτων:

«Ας πούμε, λοιπόν, ότι αυτές είναι οι περιστροφές του ήλιου, του αυγερινού και ενός τρίτου του οποίου δεν μπορούμε να πούμε το όνομα γιατί δεν το γνωρίζουμε. Αίτιος γι’ αυτή την άγνοια είναι ο πρώτος παρατηρητής αυτών των φαινομένων, που ήταν βάρβαρος. Γιατί βέβαια κάποιοι παλιοί τρόποι ζωής αναθρέψαν εκείνους που τα επισημάνανε πρώτοι, χάρη στην ομορφιά της καλοκαιρινής εποχής που απολαμβάνει αρκετά η Αίγυπτος και η Συρία, γιατί εκεί μπορούμε να πούμε, ότι έβλεπαν ολοφάνερα πάντοτε τ’ αστέρια, επειδή οι κάτοικοι έμειναν πάντοτε σ’ ένα μέρος απαλλαγμένο από σύννεφα και βροχές. Από εκεί όλες αυτές οι παρατηρήσεις διαδόθηκαν σ’ όλο τον κόσμο και στον τόπο μας, ύστερα από έλεγχο αμέτρητων χιλιετηρίδων. […] Ώστε οι βάρβαροι είναι οι πρώτοι μελετητές των ουρανίων σωμάτων, φίλε μου Αθηναίε. Όμως εμείς οι Έλληνες δεν έχουμε συσχετίσει τ’ αστέρια με τους θεούς; Κι ακόμη δεν τολμήσαμε να ερευνήσουμε τα θέματα της θρησκείας και δεν πειθαρχούμε στις μαντείες των Δελφών; Βέβαια καλοί μου φίλοι, κάτι έχουμε προσφέρει κι εμείς σ’ αυτόν τον τομέα. […] Αλλά ας θέσουμε ως αρχή πως ότι παραλάβουν οι Έλληνες από τους βάρβαρους, το κάνουν πιο ωραίο και το τελειοποιούν. Και ιδιαίτερα για αυτά που λέμε τώρα, ότι δηλαδή είναι δύσκολο να τα εφευρίσκουμε όλα χωρίς φόβο να περιπέσουμε σε σφάλματα, αλλά υπάρχει η ωραία και συγχρόνως μεγάλη ελπίδα οι Έλληνες να φροντίσουν γι’ αυτούς τους θεούς πολύ και δικαιότερα απ’ όσο αξίζει η παράδοση κι η λατρεία που μας ήρθαν από τους βαρβάρους χάρη στην πνευματική καλλιέργεια, τους χρησμούς των Δελφών και την καθολική νόμιμη λατρεία». (Επινομίς)

Ο Διόδωρος Σικελιώτης γράφει:

«Πολλές παλαιές συνήθειες των Αιγυπτίων όχι μόνο έγιναν αποδεκτές από τους σημερινούς κατοίκους, αλλά τις θαύμασαν ακόμα και οι Έλληνες, οι πιο ονομαστοί για τη μόρφωση τους επιζητούσαν να επισκεφτούν την Αίγυπτο για να μάθουν τους νόμους και τα εκεί θέσμια, επειδή ήταν αξιόλογα. Παρά το ότι η χώρα στα παλιά χρόνια ήταν δύσκολο να την επισκεφτεί ξένος, για τις προαναφερθείσες αιτίες, έσπευσαν να την επισκεφτούν από τους πολύ αρχαίους ο Ορφέας και ο ποιητής Όμηρος και πολλοί από τους μεταγενέστερους, μεταξύ των οποίων ο Πυθαγόρας ο Σάμιος και ο Σόλων ο νομοθέτης. Ισχυρίζονται, λοιπόν, οι Αιγύπτιοι πως πρώτοι εκείνοι ανακάλυψαν τη γραφή και την παρατήρηση των άστρων, καθώς και τα βασικά γεωμετρικά θεωρήματα και τις περισσότερες τέχνες, και λένε πως εκείνοι θέσπισαν τους καλύτερους νόμους […] Αλλά και για τον Λυκούργο και για τον Πλάτωνα καθώς και για τον Σόλωνα λένε πως ενσωμάτωσαν στη νομοθεσία τους πολλά από τα αιγυπτιακά έθιμα. Ο Πυθαγόρας έμαθε από τους Αιγυπτίους τις ιερές διδασκαλίες, τα θεωρήματα της γεωμετρίας και τη θεωρία των αριθμών, καθώς και για τη μετάβαση της ψυχής σε κάθε ζωντανό πλάσμα. Επίσης βεβαιώνουν πως και ο Δημόκριτος έμεινε κοντά τους πέντε χρόνια και διδάχτηκε πολλά για την αστρολογία. Το ίδιο και ο Οινοπίδης, που έμεινε κοντά στους ιερείς και τους αστρολόγους κι έμαθε, μεταξύ άλλων, για την λοξή τροχιά του ήλιου και για την κίνηση του που έχει αντίθετη φορά από τα άλλα άστρα..»

Ο Φιλόστρατος στο Α’ βιβλίο για τον Απολλώνιο τον Τυανέα γράφει:

« Και ο Πλάτων, που πήγε στην Αίγυπτο και ανέμειξε τις θεωρίες των εκεί προφητών και ιερέων με τις δικές του, σαν τον ζωγράφο που προσθέτει χρώματα στα σκιαγραφήματά του, δεν θεωρήθηκε μάγος, αν και φθονήθηκε πολύ απ’ τους ανθρώπους για τη σοφία του».

Και ο Διόδωρος Σικελιώτης επίσης γράφει:

«Ο Ορφέας, για παράδειγμα, πήρε από την Αίγυπτο τις περισσότερες από τις μυστικές τελετουργίες, τις οργιαστικές τελετές που συνοδεύουν τις περιπλανήσεις του και τη μυθική παράδοση για τις εμπειρίες του στον Άδη. Γιατί η λατρεία του Όσιρι είναι ίδια μ’ εκείνη του Διονύσου, ενώ της Ίσιδος είναι πανομοιότυπη με την αντίστοιχη της Δήμητρας και μόνο τα ονόματα έχουν αλλάξει. Όσο για την τιμωρία των ασεβών στον Άδη και τους «λειμώνες» των ευσεβών και τις φανταστικές αντιλήψεις που κυκλοφορούν ανάμεσα στους πολλούς, που δεν είναι παρά πλάσματα της φαντασίας, τα εισήγαγε ο Ορφέας κατ’ απομίμηση των αιγυπτιακών ταφικών εθίμων. Για παράδειγμα, ο ψυχοπομπός Ερμής, σύμφωνα με το αρχαίο αιγυπτιακό έθιμο, ανεβάζει το σώμα του Άπι μέχρι ένα σημείο και το παραδίδει σε κάποιον που φοράει τη μάσκα του Κέρβερου».

Αυτά είναι μόνο μερικά από τα στοιχεία που επιβεβαιώνουν πως η θρησκεία της αρχαιότητας ήταν ο εξελληνισμός των θεών της Αιγύπτου. Πλείστοι ακόμα συγγραφείς όπως ο Πλούταρχος, ο Διογένης Λαέρτιος, ο Στράβων και άλλοι μιλούν για το ζήτημα αυτό. Παραθέτουμε τώρα τα όσα καταγράφει ο Ηρόδοτος στο βιβλίο Ευτέρπη σχετικά με την Αίγυπτο και τους θεούς που λάτρευαν οι Έλληνες. Όσο κι αν κατηγορείται ο Ηρόδοτος, τον επιβεβαιώνουν όσα αναφέρθηκαν παραπάνω κι όσα βρίσκονται στα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων:

Το δε άγαλμα της Ίσιδος, ον θηλυκό, έχει κέρατα αγελάδος, όπως οι Έλληνες παριστάνουν την Ιώ, και όλοι οι Αιγύπτιοι σέβονται ομοίως τις αγελάδες πολύ περισσότερον από όλα τα λοιπά ζώα. Τούτου ένεκα, ούτε ανήρ Αιγύπτιος ούτε γυνή Αιγυπτία στέργει να φιλήσει Έλληνα στο στόμα, ή να μεταχειριστεί την μάχαιρα, ή τους οβελούς, ή την χύτρα αυτού, ή να φάει κρέας βοός καθαρού κοπέν από μαχαίρι Έλληνα.

Νομίζω ότι ο Μελάμπους, ο υιός του Αμυθέωνος, γνώρισε και μάλιστα είδε τις τελετές αυτές, διότι αυτός δίδαξε στους Έλληνες το όνομα του Διονύσου, την εορτή αυτού και την πομπή του φαλλού. Τους δίδαξε όμως πράγμα το οποίο και αυτός δεν είχε εννοήσει καλώς, οι δε μεταγενέστεροι αυτού σοφοί εσαφήνισαν αυτό καλύτερα. Δίδαξε λοιπόν ο Μελάμπους να περιφέρουν τον φαλλό προς τιμήν του Διονύσου, και οι Έλληνες μαθόντες τούτο παρ’ αυτού πράττουσίν όσα πράττουσιν. Εγώ νομίζω ότι ο Μελάμπους υπήρξε άνθρωπος σοφός, αφ’ εαυτού σύστησας την μαντικήν τέχνην, αλλ’ ότι εισήγαγε στους Έλληνες διάφορα τα οποία έμαθε στην Αίγυπτο, και μεταξύ άλλων την λατρεία του Διονύσου αφού επέφερε σ’ αυτήν ολίγες παραλλαγές. Και τωόντι, πώς είναι δυνατόν να πιστεύψουμε ότι τα προς τιμήν του θεού τούτου γινόμενα στην Αίγυπτο και στους Έλληνες κατά σύμπτωση ομοιάζουσιν; Εάν δεν ήσαν νεωστί εισηγμένα, θα ήσαν όμοια προς παν ό,τι συμφωνεί με τα ήθη των Ελλήνων. Επίσης δεν πιστεύω ότι οι Αιγύπτιοι παρέλαβαν από τους Έλληνες τούτο το έθιμο ή άλλο οιονδήποτε. Ως φρονώ δε εγώ, ο Μελάμπους θα έμαθε τα περί της τελετής του Διονύσου από τον Κάδμον τον Τύριο και από τους μετ’ αυτού ελθόντας εκ της Φοινίκης εις την χώραν ήτις καλείται σήμερον Βοιωτία.

Σχεδόν όλα τα ονόματα των θεών ήλθον εκ της Αιγύπτου εις την Ελλάδα· οι έρευνες μου με πείθουν ότι τα παραλάβαμε από χώρας βαρβάρους, και νομίζω ότι προ πάντων ήλθον εκ της Αιγύπτου. Εκτός του Ποσειδώνος και των Διοσκούρων, περί ων ωμίλησα, εκτός της Ήρας, της Εστίας, της Θέμιδος, των Χαρίτων και των Νηρηίδων, τα ονόματα όλων των άλλων θεών υπήρξαν πάντοτε παρά τοις Αιγυπτίοις. Επαναλαμβάνω ενταύθα ό,τι αυτοί οι ίδιοι με είπον. Οι Θεοί,  τα ονόματα τα οποία λένε  οι Αιγύπτιοι ότι αγνοούσαν, ονομάστηκαν νομίζω από τους Πελασγούς, πλην του Ποσειδώνος· αυτόν δε τον θεό έμαθαν οι Έλληνες από τους Λίβυους. Ουδείς προ αυτών είχε προφέρει το όνομά του, και αυτοί τον τιμούσαν πάντοτε ως θεόν. Οι Αιγύπτιοι ουδεμία λατρεία αποδίδουν εις τους ήρωας.

Έλαβαν λοιπόν οι Έλληνες από τους Αιγυπτίους τα έθιμα τα οποία είπα, και άλλα τα οποία θα πω κατόπιν· δεν δίδαξαν όμως οι Αιγύπτιοι τους Έλληνες να κατασκευάζουν τα αγάλματα του Ερμού με το αιδοίο ορθό. Πρώτοι όλων των Ελλήνων οι Αθηναίοι παρέλαβαν το έθιμο τούτο από τους Πελασγούς και το μετέδωσαν εις όλους τους άλλους. Διότι οι Πελασγοί κατοικούσαν την αυτήν χώραν με τους Αθηναίους όταν εκείνοι αριθμούντο ήδη μεταξύ των Ελλήνων, και τούτου ένεκα άρχισαν και οι Πελασγοί να νομίζονται Έλληνες. Όποιος δε μυήθηκε στα μυστήρια των Καβείρων τα οποία τελούσαν οι Σαμοθράκες παραλαβόντες αυτά από τους Πελασγούς, εκείνος γνωρίζει τι λέγω. Οι δε Πελασγοί, πριν μεταβούν στην Αττική, κατοικούσαν στην Σαμοθράκη, και από αυτούς παρέλαβαν τα μυστήρια οι Σαμοθράκες. Πρώτοι λοιπόν των Ελλήνων οι Αθηναίοι διδαχθέντες παρ’ αυτών, έκαναν τα αγάλματα του Ερμού με το αιδοίον ορθόν. Οι Πελασγοί αποδίδουσιν εις τούτο αιτία ιερά, την οποίαν εξηγούν τα μυστήρια της Σαμοθράκης.

Πρότερον οι Πελασγοί ευχόμενοι προσέφεραν εις τους θεούς παντός είδους προσφορές, ως με βεβαίωσαν στην Δωδώνη, χωρίς να δίνουν εις αυτούς ούτε όνομα ιδιαίτερο ούτε επώνυμο, διότι δεν είχαν ακούσει έως τότε τίποτα. Tους καλούσαν θεούς διά μόνον τον λόγον ότι τακτοποιήσαντες το σύμπαν, κυβερνούσαν αυτό. Έπειτα, μετά παρέλευσιν πολλού χρόνου, έμαθαν εκ της Αιγύπτου τα ονόματα των άλλων θεών· το δε του Διονύσου έμαθαν πολύ βραδύτερον. Περί των ονομάτων τούτων ρώτησαν το μαντείον της Δωδώνης, εκείνο το οποίον οι Έλληνες θεωρούσαν ως αρχαιότατο και το μόνον τότε. Όταν λοιπόν οι Πελασγοί ρώτησαν εάν έπρεπε να λάβουν ονόματα ερχόμενα από τους βαρβάρους, το μαντείον απεκρίθη : «Λάβε.» Έκτοτε δε έθυον μεταχειριζόμενοι τα ονόματα αυτά των θεών, τα οποία επί τέλους παρέλαβαν οι Έλληνες από αυτούς.

Από που ήρθε έκαστος των θεών; Υπήρξαν πάντοτε όλοι; Ποίον το όχημα αυτών; Ουδείς εγίνωσκέ τι, κυρίως ειπείν, μέχρις εσχάτων. Διότι νομίζω ότι ο Ησίοδος και ο Όμηρος δεν ήταν αρχαιότεροι εμού ειμή κατά τετρακόσια έτη καιόχι περισσότερον. Αυτοί είναι οι γράψαντες την θεογονίαν των Ελλήνων, οι δόντες εις τους θεούς ονόματα, οι διανείμαντες εις αυτούς τιμές και τέχνες, οι περιγράψαντες τις μορφές αυτών και καθώς νομίζω εγώ, οι ποιητές τους οποίους λέγουσι προγενεστέρους των δύο τούτων ανθρώπων υπήρξαν μεταγενέστεροι. Εξ όσων είπα, τα μεν πρώτα, τα λέγουν οι ιέρειες της Δωδώνης, τα δε περί Ησιόδου και Ομήρου τα λέγω εγώ.

Το μαντείο στις Θήβες της Αιγύπτου και το εν Δωδώνη δίνουν τις αποκρίσεις τους σχεδόν ομοίως, καθότι η τέχνη του διά της εξετάσεως των θυμάτων μαντεύεσθαι ήρθε επίσης εκ της Αιγύπτου. Επιπλέον, οι Αιγύπτιοι επινόησαν και δίδαξαν στους Έλληνες τις λατρευτικές συγκεντρώσεις, τις λιτανείες και τις λειτουργίες, γεγονός που αποδεικνύεται από την αδιαφιλονίκητη αρχαιότητα τέτοιων τελετών στην Αίγυπτο σε σύγκριση με την Ελλάδα, όπου εισήχθησαν μόλις πρόσφατα.

Οι Αιγύπτιοι δεν αρκούνται κατ’ έτος εις μίαν μόνην πανήγυριν, αλλά τελούσι πολλάς τοιαύτας εξ ων η μεν πρώτη, εκείνη χάριν της οποίας μεταβαίνουν προθυμότατα, γίνεται στην Βούβαστη προς τιμήν της Αρτέμιδος· η δευτέρα γίνεται στην Βούσιρη προς τιμήν της Ίσιδος· διότι στην πόλι αυτή υπάρχει ο μέγιστος ναός της Ίσιδος. Η πόλις είναι χτισμένη στο μέσον του Δέλτα, Ίσις δε κατά την γλώσσαν των Ελλήνων είναι η Δημήτρα. Η τρίτη πανήγυρις τελείται εις Σάιν, προς τιμήν της Αθηνάς· η τετάρτη εις Ηλιούπολιν, προς τιμήν του Ηλίου· η πέμπτη εις την Βουτώ, προς τιμήν της Λητούς και η έκτη εις την Πάπρημιν προς τιμήν του Άρεως.

[..] Αποφεύγουν να μεταχειρίζονται Ελληνικά έθιμα, και εν συντόμω κανενός έθνους. Όλοι δε οι Αιγύπτιοι προσέχουν σε τούτο πολύ.

Βούβαστις ελληνιστί σημαίνει Άρτεμις.  Τελευταίος βασίλευσε ο Ώρος, υιός του Οσίριδος, τον οποίον οι Έλληνες ονομάζουν Απόλλωνα· εκείνος, αφού εκθρόνισε τον Τυφώνα, βασίλευσε τελευταίος στην Αίγυπτο. Όσιρις δε ελληνιστί είναι ο Διόνυσος.  Άπις δε είναι ο Έπαφος των Ελλήνων.

Οι ιερείς μου είπαν ότι διαδέχθη την βασιλείαν άνθρωπός τις της Μέμφιδος, του οποίου το όνομα κατά την των Ελλήνων γλώσσαν είναι Πρωτεύς.

Οι Αιγύπτιοι λέγουν ότι η Δημήτρα και ο Διόνυσος βασιλεύουν επί των νεκρών. Είναι λοιπόν οι πρώτοι που μίλησαν περί της δοξασίας αυτής, ότι η ψυχή του ανθρώπου είναι αθάνατη, και ότι, μετά την φθορά του σώματος, εισέρχεται αυτή εις άλλο ον που γεννιέται· αφού δε διατρέξει όλα τα ζώα της γης και της θαλάσσης και όλα τα πτηνά, εισέρχεται πάλι εις ανθρώπινον σώμα· η περιπλάνησις αυτή της ψυχής γίνεται εις 3000 έτη. Την δοξασία αυτή την οποία κάποιοι των Ελλήνων μεταχειρίστηκαν ως δική τους, άλλοι μεν πρότερον, άλλοι δε εσχάτως ξέρω τα ονόματα αυτών, πλην δεν τα γράφω.

Αυτά έγραψε ο Ηρόδοτος και τόσοι άλλοι αρχαίοι Έλληνες. Αν αυτά τα έγραφαν λοιπόν εκείνοι που τότε πίστευαν σε αυτά τα ήθη κι έθιμα, πως κάποιοι σήμερα παρουσιάζονται βασιλικότεροι του βασιλέως;

Σταματήστε να διχάζετε τον εθνικισμό. Η Ελλάς πάνω απ’ όλους !

Αλέξανδρος Καρράς