Θεολόγος Νικολούδης, ο «Έλληνας Γκαίμπελς»

7mage0000125B

Ο Θεολόγος Νικολούδης ήταν ένας Έλληνας δημοσιογράφος και πολιτικός, περισσότερο γνωστός ως Υφυπουργός Τύπου και Τουρισμού, ο οποίος είχε αναλάβει τον λειτουργικό ρόλο της προπαγάνδας κατά τη διάρκεια του Καθεστώτος της 4ης Αυγούστου με επικεφαλής τον Γενικό Αρχηγό του καθεστώτος Ιωάννη Μεταξά.
Ο Νικολούδης γεννήθηκε στη Λέρο το 1890. Σπούδασε πρώτα στη Σύρο και στη συνέχεια μετακόμισε στο Κάιρο της Αιγύπτου, όπου υπήρχε μια ακμάζουσα ελληνική κοινότητα (ένα από τα μέλη αυτής της κοινότητας θα είναι και η μητρική γιαγιά του Rudolf Hess). Εκεί σπούδασε εμπορικό προσανατολισμό και έκανε καριέρα ως τραπεζικός υπάλληλος ταυτόχρονα καλλιεργείται στον Νικολούδη ένα έντονο ενδιαφέρον για την δημοσιογραφία και άρχισε να εργάζεται σε εφημερίδες και περιοδικά στην Αλεξάνδρεια.

Μετά την επιστροφή του πίσω στην Αθήνα, το 1914 δημοσίευσε ένα λογοτεχνικό έργο. Το 1917, σε συνεργασία με τον Σπύρο Αλιμπέρτη ίδρυσε την εφημερίδα Πολιτεία, την οποία συνέχισε να εκδίδει μέχρι μόνος του το 1929. Ένωσε τις δυνάμεις του με πολιτικό κόμμα Ιωάννη Μεταξά, «Kόμμα των Ελευθεροφρόνων», κατάφερε να εκλεγεί αναπληρωτής στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Το 1927 o Νικολούδης ανέλαβε υπουργός Παιδείας στην κυβέρνηση συνασπισμού του Αλέξανδρου Ζαΐμη. Το 1931 επανεκδίδει την εφημερίδα Πολιτεία.

Το 1936, μετά την κήρυξη της δικτατορίας του Ιωάννου Μεταξά την 4η Αυγούστου 1936, ο Θεολόγος Νικολούδης έγινε επικεφαλής και ηγήθηκε του υφυπουργείου Τύπου και Τουρισμού, με δικαιοδοσία σε εφημερίδες, περιοδικά, βιβλία και χαρτιά εν γένει, θεατρικές και κινηματογραφικές παραγωγές και εκθέματα, διαλέξεις και σεμινάρια, ηχογραφήσεις γραμμοφώνου και ραδιοφωνικά προγράμματα. Σαν Έλληνας Υπουργός Προπαγάνδας, πήρε την προσωνυμία από τους αντιπάλους του «ο Έλληνας Goebbels» ενώ συνάντησε τον Joseph Goebbels στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του ως Γερμανός υπουργός Προπαγάνδας στην Ελλάδα, 20 έως 29 Σεπτέμβριος 1936. Από το υπουργείο του, βοήθησε να μεταφέρει τις αρετές και τις αξίες Εθνικού Κράτους της 4ης Αύγουστου ανάμεσα στην ελληνική κοινωνία, αφού διεξήγαγε την αντικομμουνιστική προπαγάνδα, διαμορφώνοντας με απόλυτη επιτυχία την εικόνα του Εθνικού Κυβερνήτη Ιωάννη Μεταξάς και έχτισε την εικόνα του ως του «Πρώτου Αγρότη», «του Πρώτου Πολίτη», και του «Πρώτου Στρατιώτη». Στην πραγματικότητα, το υπουργείο του υπηρέτησε και χρησίμευσε ως μια πλατφόρμα για την διάδοση της ιδεολογίας του Καθεστώτος της 4ης Αυγούστου.

Ο Νικολούδης ήταν ο ιδρυτής του μηνιαίου περιοδικού «Το Νέον Κράτος», το οποίο είχε ως στόχο να παρέχει ένα φόρουμ για τους διανοούμενους για να συζητήσουν μέσω διαλέξεων για την 4η Αυγούστου και να βρεθούν οι λύσεις στα προβλήματα της νεωτερικότητας που αντιμετώπιζε η Ελλάδα. Δημιούργησε επίσης μια σειρά από τα σύμβολα και συνθήματα τα οποία, όπως θα συζητήσουμε παρακάτω, έφερε μια ισχυρή ομοιότητα με παρόμοια εργαλεία προπαγάνδας που χρησιμοποιήθηκαν από τους Εθνικοσοσιαλιστές στην Γερμανία και τους Φασίστες στην Ιταλία. Πέρα από την προπαγάνδα του Νικολούδη εφαρμόστηκε επίσης μια αυστηρή λογοκρισία (εκτός από τα βιβλία και περιοδικά που προέρχονται από την Εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία), και ενέκρινε ορισμένα μέτρα για την τόνωση του Τουρισμού, ειδικά για την εσωτερική κατανάλωση μεταξύ των Ελλήνων, αλλά και για τους αλλοδαπούς.

5640l

Ο Νικολούδης διατήρησε τη θέση του ως Υπουργός Προπαγάνδας μέχρι το τέλος του Καθεστώτος της 4ης Αυγούστου τον Απρίλιο του 1941, όταν τα Γερμανικά στρατεύματα μπήκαν στην Αθήνα. Στη συνέχεια κατέφυγε μαζί με την εξόριστη κυβέρνηση με επικεφαλής τον νέο Πρωθυπουργό, Εμμανουήλ Τσουδερό, στην Αίγυπτο, μια χώρα που ήξερε και είχε ζήσει εκεί στα νιάτα του. Η εξόριστη κυβέρνηση διατήρησε το μεγαλύτερο μέρος των δομών της 4ης κράτους Αυγούστου και ο Νικολούδης κράτησε τη θέση του ως υφύπουργός στο υφυπουργείο Τύπου και Τουρισμού της εξόριστης κυβέρνησης. Ωστόσο, λίγες εβδομάδες αργότερα παραιτήθηκε λόγω των αμφισβητήσεων που αντιμετώπιζε με τον Τσουδερό.

Τον Αύγουστο του 1941, διορίστηκε πρέσβης στην Πρετόρια (σύγχρονη Νότια Αφρική), αλλά η σχέση του με την εξόριστη κυβέρνηση ήταν πάντα τεταμένη ειδικά το Νοέμβριο του 1942 όπου και αναγκάστηκε να παραιτηθεί κάνοντας ορισμένες δηλώσεις στις οποίες εγκωμίασε το καθεστώς Μεταξά.

Το 1945, έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Η ελληνική κρίση», όπου υποστήριξε ότι ο Ιωάννης Μεταξάς δεν πέθανε τον Ιανουάριο του 1941  αλλά ότι τον σκότωσαν και πως ελληνικός στρατός θα είχε αντισταθεί στην γερμανική εισβολή για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και το αποτέλεσμα της ελληνογερμανικής σύγκρουσης θα ήταν διαφορετικό. Μετά το τέλος του πολέμου και την νίκη των συμμαχικών δυνάμεων, επέστρεψε στην Αθήνα, όπου και πέθανε το 1946.

Επιμέλεια  – μετάφραση πρωτοτύπου:

Κωνσταντίνος Σ.