Ι. Μεταξάς: Ανακοίνωσις διά την συστηματικήν ανάπτυξιν εθνικής παραγωγής

agrotikidsc03642

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΤΥΠΟΝ ΕΠΙ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΔΙΑ ΤΗΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΝ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ (29 Αυγούστου 1936)

Κατόπιν προηγηθείσης μελέτης και συσκέψεως των αρμοδίων Υπουργών υπό την προεδρίαν μου, ετέθη ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου σπουδαιοτάτη απόφασις δια την εθνικήν μας παραγωγήν, η οποία ενεκρίθη παρ’ όλοκλήρου του Υπουργικού Συμβουλίου.

Τονίζω την μεγίστην σημασίαν την οποίαν έχει η απόφασις αυτή της Κυβερνήσεως διά την εθνικήν οικονομίαν της χώρας, και παρακαλώ πάντας τους πολίτας να μελετήσουν αυτήν μετά προσοχής.

Από της εφαρμογής της αποφάσεως αυτής εισερχόμεθα εις νέαν περίοδον εντατικής αναπτύξεως της εθνικής μας παραγωγής συντονισμένης πλέον και ολοκληρωτικώς συστηματοποιουμένης. Η διά της αποφάσεως ταύτης συνιστωμένη κυβερνητική επιτροπή εν συμπράξει μετά του Ανωτάτου Οικονομικού Συμβουλίου διά της ενεργείας της θα δώση νέον ρυθμόν και εντατικήν ώθησιν εις την εθνικήν μας παραγωγής. Τα αγαθά εκ τούτου αποτελέσματα θα είναι μέγιστα.

Τοιαύτην σημασίαν αποδίδω εις την εργασίαν ταύτην της συνιστωμένης κυβερνητικής επιτροπής, ήτις θα τελή υπό την προεδρίαν του κ. Αντιπροέδρου της Κυβερνήσεως και υπουργού των Οικονομικών, ώστε δεν θα λείψω και προσωπικώς ακόμη, όχι μόνον να παρακολουθήσω το έργον της, αλλά και να παράσχω προς τούτο πάντα τα μέσα διά την ταχείαν αυτού ευόδωσιν.

Η απόφασις του Υπουργικού Συμβουλίου έχει ως εξής: «Περί καταρτίσεως και εφαρμογής νέου ενιαίου σχεδίου συστηματικής αναπτύξεως της εθνικής παραγωγής»:

Η Κυβέρνησις εμφορούμενη υπό της μερίμνης όπως εξασφαλίσθη εις όσον το δυνατόν μεγαλυτέραν κλίμακα η αυτάρκεια της εθνικής μας οικονομίας (εφ’ όσον τουλάχιστον εξακολουθεί η ήδη από ετών διαρκούσα περίοδος της επί μάλλον κλειστής και απομονωμένης κατά χώρας οικονομικής ζωής), και αποβλέπουσα εις την ως εκ τούτου επιτακτικήν ανάγκην της μεγίστης δυνατής εντατικοποιήσεως της εθνικής παραγωγής, απεφάσισε να συστηματοποιήση την όλην παραγωγικήν προσπάθειαν του Έθνους επί τη βάσει ολοκληρωμένου και ενιαίου προγραμματικού σχεδίου. Προς τον σκοπόν τούτον αποφασίζεται ως πρώτη ενέργεια όπως αι υπηρεσίαι των Υπουργείων, των αρμοδίων διά τους διαφόρους παραγωγικούς κλάδους, διαταχθούν να καταρτίσουν εντός συντόμου χρονικού διαστήματος ειδικήν μελέτην και καταστρώσουν συστηματικόν πρόγραμμα των συγκεκριμένων μέτρων ατινα πρέπει να ληφθώσιν είτε αμέσως είτε εντός χρονικών ορίων – προβλεπομένων και καθοριζομένων, κατά το συνατόν, εκ των προτέρων – διά τα ζητήματα της οργανώσεως και της εντατικοποιήσεως της εθνικής ημών παραγωγής.

Screenshot_32

Η τοιαύτη κατάρτισης μελετημένων κατά κλάδους σχεδίων, περιλαμβανόντων εν λογική αλληλουχία όλην την σειράν των συγκεκριμένων κατά κλάδους επιδιώξεων τόσο του παρόντος, όσο και του κατά το μάλλον ή ήττον προσεχούς μέλλοντος, εν συνεχεία δε και η βαθμιαία εν τη πράξει εφαρμογή των σχεδίων τπύτων της παραγωγικής αναπτύξεως με ρυθμόν ανάλογον προς τα εκάστοτε διατιθεμένα μέσα, έχει αποτελέσει κατά τα τελευταία έτη το αντικείμενον της φροντίδος και της δράσεως των Κυβερνήσεων και εις χώρας όπου η εν γένει οικονομική εξέλιξης ευρίσκεται εις στάδιον πολύ πλέον προχωρημένον η εις την ιδικήν μας. Κατά πολύ μείζονα συνεπώς λόγον η τοιαύτη επί μελετημένου σχεδίου ωργανωμένη προσπάθεια θέλει αποδώσει καρπούς εις χώρας ως η Ελλάς, όπου η οικονομική ανάπτυξις είναι εις τους πλείστους κλάδους λίαν καθυστερημένη και επομένως τα υπάρχοντα περιθώρια περαιτέρω αναπτύξεως είναι πολύ μεγαλύτερα και πολύ αμεσώτερον πραγματοποιήσιμα εις τας προηγμένας χώρας. Και μικρά προσπάθεια δύναται ούτε παρ’ ημίν να αποδώση αρκετά, άμεσα και πολλάκις σημαντικώτατα αποτελέσματα. Τα παραδείγματα που ενισχύουν την αισιόδοξον ταύτην αντίληψιν της Κυβερνήσεως δεν λείπουν ευτυχώς από την οικονομικήν ζωήν της χώρας μας κατά τα τελευταία έτη. Προ ολίγων μόλις ετών εγένετο λόγος περί αναπτύξεως και διαδόσεως της μικράς έως τότε καλλιεργείας του βάμβακος και ήδη όχι μόνον αι ανάγκαι της εγχωρίου βιομηχανίας δια τα περισσότερα είδη των βαμβακερών προϊόντων καλύπτονται υπό της εγχωρίου παραγωγής, αλλά και αντιμετωπίζεται ως επικείμενον και ζήτημα εξαγωγής βάμβακος εξ Ελλάδος.

Η βελτίωσις, η αλλαγή του σπόρου του σίτου ως και της καλλιεργητικής αυτού τεχνικής, και η δια της συγκεντρώσεως του σίτου προστασία ηλάττωσε κατά εκατοντάδας χιλιάδων τόννων τας ανάγκας της εισαγωγής σίτου εκ της αλλοδαπής και εξοικονομεί ούτω εκατομμύρια λιρών συναλλάγματος εις την χώραν. Εκτός των μεγάλων παραγωγικών έργων της Μακεδονίας, και η κατά τόπους εκτέλεσις και μικρών αποξηραντικών ή αντιπλημμυρικών έργων θα προσθέση πολυτίμους εκτάσεις εις την αροτραίαν καλλιέργειαν, θα αυξήση την παραγωγήν και θα μεταμορφώση την όλη οικονομικήν όψιν και κατάστασιν σημαντικών περιφερειών μαστιζομένων μέχρι τούδε υπό της πενίας και της ελονοσίας. Των ολίγων τελευταίως ετών οι προστατευτικοί και συναλλαγματικοί περιορισμοί ήρκεσαν δια να φθάση η ελληνική βιομηχανία να καλύπτη εν τω συνόλω της άνω των ¾ της εγχωρίας καταναλώσεως βιομηχανικών προϊόντων, εις τινάς δε κλάδους να φθάση και την πλήρη αυτάρκειαν. Αι κατά τα τελευταία έτη μελέται περί αξιοποιήσεως των ελληνικών λιγνιτών και περί συστηματικής εκμεταλλεύσεως της αλιείας δεικνύουν ότι με όχι υπερβολικά μέσα και με ολίγην ωργανωμένην προσπάθειαν δυνάμεθα να έχωμεν άμεσα και λίαν αξιόλογα αποτελέσματα και εις τους δύο αυτούς κλάδους, εις τους οποίους μέχρι σήμερον είμεθα εισαγωγείς.

12-13-1-thumb-large

Δια τον καταρτισμόν τοιούτου προγράμματος των αμεσωτέρων συγκεκριμένων επιδιώξεων εις τους διαφόρους κλάδους της εθνικής παραγωγής μας, δεν παραγνωρίζει η Κυβέρνησις, ότι εις πολλά ζητήματα χρειάζονται ακόμη ειδικαί έρευναι και μελέται προς εξαγωγήν εφαρμοσίμων συμπερασμάτων, ανταποκρινομένων εις τας πραγματικάς ανάγκας και τας πραγματικώς ακολουθητέας κατευθύνσεις. Ειδικωτέρον δια την γεωργίαν θελει διεξαχθή η γεωργοοικονομική έρευνα της χώρας, ήτις καίτοι από ετών νομοθετηθείσα και ανατεθείσα εις επιτροπήν ειδικών, δια το έργον της οποίας διετέθεσαν και αι απαιτούμεναι πιστώσεις, εν τούτοις μέχρι σήμερον δεν ήρχισεν ακόμη να εκτελήταο. Εκ του παραλλήλου όμως η Κυβέρνησις θεωρεί ότι αφ’ ενός μεν δια τα πλείστα εκ των ζωτικωτάτων ζητημάτων της παραγωγής μας υπάρχουν ήδη έτοιμοι μελέται, αφ’ ετέρου δε δι’ άλλα υπάρχει πάντως το υλικόν των στοιχείων και δεδομένων, επί τη βάσει των οποίων δύνανται να χαραχθούν αι γενικαί τουλάχιστον γραμμαί των ενδεικνυομένων και εφαρμοστέων συμπερασμάτων.

Αι γενικαί αυταί γραμμαί δέον να ανταποκρίνωνται εις τους γενικούς της αυξήσεως της παραγωγής σκοπούς, της μειώσεως του κόστους, της βελτιώσεως της ποιότητος και της οργανώσεως δια την διάθεσιν των προϊόντων, καταβαλλομένης ιδιαιτέρως της προσοχής όλων των αρμοδίων εις την συλλογικήν ιδία οργάνωσιν της εξαγωγής των προϊόντων μας, την διάδοσιν των εις τα ξένας αγοράς και την προστασίαν των μέχρι της καταναλώσεως. Επί τη βάσει των γενικών τούτων γραμμών και των μέχρι τούδε εις έκαστον κλάδον γενομένων μελετών και συλλεγέντων δεδομένων είναι ασφαλώς δυνατή η διαμόρφωσις προκαταρκτικών τουλάχιστον συμπερασμάτων και η κατάστρωσις ενός προγράμματος εκ των πρώτων τουλάχιστον επιβαλλομένων ενεργειών εις έκαστον κλάδον.

Εξ άλλου η διατύπωσις και η έναρξις εφαρμογής του δι’ έκαστον κλάδον καταρτισθησομένου προγράμματος, όχι μόνον δεν θέλει εμποδίσει αλλά και πολύ θα βοηθήση την εκ παραλλήλου πρόοδνο της ερεύνης, εγγυτέρας παρακολουθήσεως και βαθυτέρας γνώσεως των σχετικών ζητημάτων. Η τυχόν ούτω εκ των πραγμάτων και συν τη προόδω της εργασίας ενδειχθησομένη τροποποίησις των αρχικών συμπερασμάτων και της ακολουθουμένης πορείας δέον να ευρίσκη πάντοτε τον παράγοντα των κρατικών υπηρεσιών έτοιμον να προσαρμόζη τας ενέργειάς τους, άνευ ουδεμίας προκαταλήψεως, εις τα δεδομένα της αποκτωμένης πείρας. Η διά της προγραμματικής δράσεως και εφαρμογής αποκτωμένη γνώσις και πείρα θα είναι διά τας υπηρεσίας οδηγός πολύ ζωντανότερος και ασφαλέστερος από τα ατέρμονας προμελέτας και θεωρητικάς συζητήσεις.

Διά να είναι όμως δυνατή η συστηματική παρακολούθησις των καταρτισθησομένων προγραμμάτων ενεργείας εις τους διαφόρους κλάδους της εθνικής παραγωγής και κατά συνέπειαν η έγκαιρος αντίληψις και παρέμβασις προς ρύθμισιν της ακολουθητέας εκάστοτε κατευθύνσεως, έτι δε και η λελογισμένη και κατά σειράν σπουδαιότητος χρησιμοποίησις των προς επιτυχίαν των παραγωγικών σκοπών διατεθιμένων εκάστοτε υπό τις χώρας μέσων, η Κυβέρνησις απεφάσισε να αντιμετωπίση κατά τρόπον οργανικόν και το ζήτημα της ολοκληρώσεως και εναρμονίσεως όλων των επί μέρους ενεργειών του Κράτους δια την εθνικήν παραγωγήν.

Η Κυβέρνησις, εμπνεόμενη από θερμουργόν πίστιν εις τα πεπρωμένα του Έθνους και εις την ασφαλή καλλιτέραν αύριον του Ελληνικού Λαού, διά της μεθοδικής και συντόνου εργασίας, θεωρεί ότι η χώρα διαθέτει το απαιτούμενον υλικόν εις πλουτοπαραγωγικάς και ηθικάς δυνάμεις, αλλά η καρποφόρος εκμετάλλευσις τούτων είναι κυριώτατα και πρωτίστως ζήτημα συστηματοποιημένης χρησιμοποιήσεως αυτών, δι’ οργανικής ολοκληρώσεως και καταλλήλου συντονισμού των κατ’ ιδίαν προσπαθειών και των καθ’ έκαστα μέτρων προστασίας εις τους διαφόρους τομείς της παραγωγικής δράσεως του Έθνους. Και αυτή ακριβώς η συντονισμένη προσπάθεια, συντονισμένη εν πνεύματι εναρμονίσεως των επί μέρους ενεργειών και εν πνεύματι χρονικής συνεχείας, αλληλουχίας και σταθερότητος του εφαρμοζομένου προγράμματος, είναι, ως γνωστόν εκείνο το οποίον αισθητότατα ελλείπει παρ’ ημιν εις την όλη κρατικήν μηχανήν.

Είναι δυστυχώς πολύ γνωστά τα άτοπα και αι ζημίαι που επιπίπτουν εις βάρος της εθνικής μας οικονομίας, λαμβανομένης εν τω συνόλω της, λόγω της ελλείψεως μελετημένου και εγκαίρου συντονισμού των ενεργειών και των προστατευτικών επεμβάσεων του Κράτους εις τους διαφόρους κλάδους της εθνικής μας παραγωγής. Τόσον τούτο είναι αληθές, ώστε από ετών ήδη έχει μορφωθή και είναι διάχυτος εις τον εργαζόμενον λαό η εντύπωσις, ότι η κρατική ενέργεια εις ωρισμένους κλάδους αγνοεί εντελώς, ή αναδιπλασιάζει αστόχως, ή ακόμη και καταπολεμεί ασυναισθήτως τας ενεργείας του ιδίου του Κράτους εις άλλους κλάδους ή εν γένει εις άλλας κατευθύνσεις. Πρόχειρα είναι, με τας βαρειάς συνεπείας των και τους κινδύνους που δημιουργούν πολλάκις δια την εθνικήν μας οικονομίαν, τα πλέον χτυπητά παραδείγματα της τοιαύτητης ελλείψεως συντονισμού και αλληλουχίας των κατευθύνσεων του κρατικού οργανισμού, της ανεπαρκούς ή και ανυπάρκτου εναρμονίσεως των αντικρουομένων συμφερόντων, της ελλείψεως του προσήκοντος μέτρου προς συμβιβασμόν των αναγκών γεωργίας και βιομηχανίας, εισαγωγής και εξαγωγής, βιομηχανίας και εμπορίου, βιομηχανίας και εργασίας, και ούτω καθεξής. Η Κυβέρνησις αποδίδει την μεγαλυτέραν σημασίαν εις την διόρθωσιν της επί του προκειμένου κυριολεκτικώς αναρχικής μέχρι τούδε καταστάσεως.

Ως ανωτάτην διοικητικήν αρχήν, συγκεντρούσαν την μελέτην, παρακολούθησιν και εφαρμογήν του ως άνω σκιαγραφηθέντος προγράμματος ολοκληρωμένης και συστηματικής ενεργείας προς ανάπτυξιν της εθνικής μας παραγωγής, αποτελουμένην εκ των αρμοδίων Υπουργών και προορισμόν έχουσαν να επεξεργάζεται κατά κλάδους και εν συνδιασμώ, ως και να συντονίζη εν τη εφαρμογή όλας τας υπέρ της εθνικής παραγωγής ενεργείας του Κράτους.

Η ούτω συνιστωμένη Κυβερνητική επιτροπή της εθνικής παραγωγής θα περιλαμβάνη εκτός των δύο αμεσωτέρων αρμοδίων Υπουργών, ήτοι των επί της Γεωργίας (γεωργίας, κτηνοτροφίας, δασών κτλ.) και της Εθνικής Οικονομίας (εμπορίου, βιομηχανίας, μεταλλείων και αλιείας κτλ.) εντεταλμένων μελών της Κυβερνήσεως, και όλους τους από άλλων Υπουργείων αρμοδίως επιδρώντας εις τα συμφέροντα της εθνικής μας παραγωγής. Ούτω θα μετέχη ο Υπουργός των Οικονομικών, δια να καθορίζεται εν συντονισμένη μελέτη, ποιον είναι το εν συνόλω και επί μέρους δι’ έκαστον κλάδον ποσοστόν της εθνικής παραγωγής, το οποίο ενδείκνυται και δύναται ως οιόν τε ακινδύνως να αφαιρήται και να διατίθεται όσον το δυνατόν παραγωγικώτερα υπέρ των δημοσιονομικών αναγκών. Θα μετέχη επίσης ο Υφυπουργός της Εργασίας, ινα εκπροσωπείται η άποψις του εργατικού παράγοντος, όστις, άλλοτε πιέζων και άλλοτε πιεζόμενος, επεμβαίνει πάντως εις όλον τον μηχανισμό της διαμορφώσεως των τιμών της παραγωγής και των δυνατοτήτων αγοραστικής δυνάμεως προς απορρόφησίν της. Θα μετέχουν τέλος, δια τα ζητήματα της οικονομικωτέρας διεξαγωγής των μεταφορών και της εναρμονίσεως των διαφόρων συγκοινωνιακών μέσων, οι αρμόδιοι Υπουργοί επί των Σιδηροδρόμων αφ’ ενός, επί της Εμπορικής Ναυτιλίας αφ’ ετέρου. Η εθνική μας ναυτιλία άλλως τε, εκτός της ιδιότητός της ως μέσου μεταφοράς εν τη εγχωρία οικονομία, αποτελεί και ίδιον πλουτοπαραγωγικόν κλάδον, εργαζομένη και εν τη αλλοδαπή και αποδίδουσα πολύτιμον πρόσοδον εις συνάλλαγμα δια την χώραν.

Τοιαύτην έχουσα ολοκληρωμένην σύνθεσιν η εξ Υπουργών επιτροπή της εθνικής παραγωγής θα αποτελή παγίαν συλλογικήν αρχήν, επεξεργαζομένην, προωθούσαν και συντονίζουσαν τας σχετικάς εκδηλώσεις της κρατικής ενεργείας. Συνεδριάζουσαν τακτικώς άπαξ τουλάχιστον καθ’ εβδομάδα, η επιτροπή θα ανασκοπή όλα τα εμφανιζόμενα σχετικά ζητήματα, θα αποφασίζη από κοινού τα ενδεικνυόμενα μέτρα και θα φροντίζη δια την εν αρμονικώ συνδιασμώ επίσης εφαρμογήν αυτών. Θα παρακολουθή την εφαρμογήν ταύτην εν τη εκτελέσει και θα λαμβάνη δι’ εγκαίρου και ταχείας επεμβάσεως τας ενδεικνυομένας αποφάσεις τροποποιήσεως ή και εγκαταλείψεως της ακολουθηθείσης τυχόν εσφαλμένης πορείας.
Συμβουλευτικόν όργανον της κυβερνητικής επιτροπής, συμφώνως και προς τα αλλαχού, ιδίως εν Αγγλία και Γαλλία, εφαρμοζόμενα, θα είναι το Ανώτατον Οικονομικών Συμβούλιον του Κράτους.

Προς τον σκοπόν αυτόν το Ανώτατον Οικονομικόν Συμβούλιον θέλει αναδιοργανωθή επί ευρυτέρων βάσεων, τόσο ως προς τον αριθμό των μελών του, όσον και ως προς την εν τη πολιτεία θέσιν και το ηθικόν κύρος του. Επί του οικονομικού πεδίου θα αποτελή το κύριον συμβουλευτικόν σώμα της κυβερνητικής αρχής και θα ενισχυθή δι’ επιτροπής εμπειρογνωμόνων ως και δια καταλλήλου υπηρεσίας υπαλλήλων, παρέδρων και εισηγητών, προσλαμβανομένων ή αποσπωμένων επί τη βάσει ειδικών προσόντων και ειδικής προπαρασκευής. Το Ανώτατον Οικονομικόν Συμβούλιον θα αποτελέση ούτω τον διαρκή συμβουλευτικόν προστάτην της κυβερνητικής επιτροπής, γνωμοδοτούν προς αυτήν, είτε κατόπιν σχετικών ερωτημάτων είτε και αυταπαγγέλτως, εφ’ όλων των ζητημάτων της αρμοδιότητός του, και δη όχι μόνον επί της προτιμητέας εις έκαστον θέμα πολιτικής, αλλά και επί του τρόπου καθ’ δη αυτή, άπαξ χαραχθείσα δια νόμων ή δια κυβερνητικών αποφάσεων, εφαρμόζεται καλώς ή κακώς εν τη πράξει, ως και επί των εκ της παρακολουθήσεως του Ανωτάτου Οικονομικού Συμβουλίου κρινομένων ως ληπτέων μέτρων εν τη εκτελέσει.

Διά της συνεργασίας αφ’ ενός μεν των αρμοδίων υπηρεσιών των Υπουργείων, αίτινες θα καταρτίσουν και θα εισηγηθούν το κατά κλάδους πρόγραμμα της παραγωγικής επιτροπής του Κράτους, αφ’ ετέρου δε της ήδη οργανικώς συνιστωμένης μονίμου επιτροπής της εθνικής παραγωγής και του ιδιαιτέρου αυτής ερευνητικού οργάνου και γνωμοδοτικού συμπαραστάτου Ανωτάτου Οικονομικού Συμβουλίου, η Κυβέρνησις έχει την πεποίθησιν ότι θέλει εξασφαλισθή κατά τον μεθοδικώτερον και αποδοτικώτερον τρόπον η εφαρμογή του καταλλήλου παραγωγικού προγράμματος κατά κλάδους, ως και η εναρμόνισις και ο συντονισμός όλων των σχετικών με την παραγωγήν ενεργειών του Κράτους, επί μεγίστη ωφελεία της εθνικής οικονομίας της χώρας.