Η καταγωγή των Ελλήνων

25463902_201702537055610_209766376_n

Έργο του Giuseppe Rava που απεικονίζει τον Μενέλαο , το Διομήδη και τον Αγαπμέμνονα κατά την πολιορκία της Τροίας

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ, ΠΡΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΦΥΛΑ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΙΝΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

Έθνος δίχως ιστορία δεν υφίσταται. Έθνος που ξεχνά την ιστορία και την καταγωγή του είναι είδος προς εξαφάνιση. Το ελληνικό έθνος, με τεράστια ιστορία, μυθολογία, πολιτισμό και επιτεύγματα, έχει ενδιαφέρουσες ρίζες και καταγωγή. Ένα κράμα ινδοευρωπαϊκών ελληνικών και προελληνικών φύλων. Στο άρθρο θ’ αναλυθούν οι παραπάνω όροι και οι απλοομάδες** πυρηνικού DNA της Ελλάδας.

Όλα ξεκίνησαν* το 1786, όταν ο Ουαλός φιλόλογος Sir William Jones παρατήρησε μία ανεξήγητη συσχέτιση μεταξύ των σανσκριτικών, των λατινικών και των ελληνικών, υποθέτοντας πως έχουν κοινή ρίζα. Αργότερα οι Rasmus Rask και Franz Bopp έκαναν ακόμα μια σύνδεση μεταξύ αυτών των γλωσσών και της γερμανικής, της περσικής, των σλαβικών, των κελτικών, των ρομανσικών και των βαλτικών γλωσσών. Το 1959 ο Τσέχος γλωσσολόγος Julius Pokorny έφτιαξε το «Ινδοευρωπαϊκό Ετυμολογικό Λεξικό», όπου προστέθηκαν κι άλλες γλώσσες, οι οποίες είχαν εξαφανιστεί (χεττιτική), ή δεν άνηκαν σε κάποια άλλη γλωσσική ομάδα (αλβανική, αρμενική). Αργότερα, με την εξέλιξη της γενετικής, ορισμένοι επιστήμονες ταύτισαν τα ινδοευρωπαϊκά φύλα με τις απλοομάδες R1b και R1a με καταγωγή τις Στέπες στην περιοχή του Πόντου και της Κασπίας. Σήμερα, χάρη στη γενετική, έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες περί της κοιτίδας των Ινδοευρωπαίων με επικρατούσα τη θεωρία του Κουργκάν. Χάρη στις περαιτέρω μελέτες των Mittnik και Saag πλέον είμαστε σχεδόν σίγουροι, πως η κοιτίδα των ινδοευρωπαϊκών φύλων ήταν η ανατολική Ευρώπη.

Πότε όμως εμφανίστηκαν αυτοί στον ελλαδικό χώρο και γιατί, εφόσον υπήρχε μία κοινή γλώσσα, οι σημερινές ινδοευρωπαϊκές είναι τόσο διαφορετικές; Τα πρώτα στοιχεία ύπαρξης των Ελλήνων στον ελλαδικό χώρο χρονολογούνται περί του 1600 π.Χ., κατά την άνθιση του μυκηναϊκού πολιτισμού. Με την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β’, κανείς πλέον δεν αμφιβάλλει πως οι Μυκηναίοι ήταν Έλληνες, ίσως το πρώτο ελληνικό φύλο. Αργότερα βέβαια έχουμε και την εμφάνιση των υπόλοιπων ελληνικών φύλων, με αποκορύφωμα την κάθοδο των Δωριέων, που σημαίνει το τέλος του μυκηναϊκού πολιτισμού και την έναρξη της γεωμετρικής εποχής. Όσον δε αφορά τους Κρήτες, βρισκόμαστε ακόμα σε συμπεράσματα-εικασίες, καθώς δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί η Γραμμική Α’. Βέβαια η γενετική έρευνα που έλαβε χώρα στις αρχές του περασμένου Αυγούστου έδειξε πως τόσο οι Μυκηναίοι όσο και οι Κρήτες είχαν κοινούς προγόνους τους νεολιθικούς αγρότες της Ανατολίας, με τη διαφορά ότι το DNA των πρώτων είχε ένα ποσοστό που υποδήλωνε καταγωγή εκ των στεπών της ανατολικής Ευρώπης, ενώ οι δεύτεροι είχαν ποσοστά DNA με καταγωγή από την περιοχή του Καυκάσου. Εδώ πρέπει να γίνει μια βασική ένσταση: από ιστορικά κείμενα αντλούμε πληροφορίες πως οι Μυκηναίοι, όταν υπέταξαν τον τότε ελλαδικό χώρο, παντρεύτηκαν γυναίκες των Προελλήνων. Η έρευνα είναι βασισμένη στο μιτοχονδριακό DNA, μας δείχνει την καταγωγή του Μυκηναίου από την πλευρά της μητέρας δηλαδή, άρα αν γινόταν πάνω στο πυρηνικό DNA, τα ποσοστά των στεπών θα ήταν κατά πολύ μεγαλύτερα! Το ίδιο πιθανόν να ισχύει και για τους Κρήτες, με τη διαφορά ότι αυτοί πιθανότατα να σχετίζονται με τον πολιτισμό της Kura Araxes στον Καύκασο, όπως και πολλά φύλα της Μέσης Ανατολής. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για τον πρώτο ευρωπαϊκό πολιτισμό.

25394394_201703953722135_981385564_n

Η στήλη της Λήμνου με την Πελασγική γλώσσα

Όπως έγραψα και παραπάνω, οι Μυκηναίοι δεν ήταν μόνοι τους στον ελλαδικό χώρο, υπήρχαν και οι Προέλληνες. Αυτοί ήταν πολλά και διαφορετικά φύλα, όχι απαραίτητα κοινής καταγωγής, όπως οι Πελασγοί, οι Λέλεγες, οι Καύκωνες, οι Μινύες, οι Κραναοί και αρκετοί άλλοι. Λέξεις όπως λαβύρινθος, θάλασσα, υάκινθος (γενικά όσες λέξεις τελειώνουν σε –ανθός) έχουν μη ινδοευρωπαϊκή ελληνική και πιθανότατα να ήταν δάνεια από τις προελληνικές γλώσσες. Όσο λίγα γνωρίζουμε για τη γλώσσα τους και τον πολιτισμό τους, ακόμα λιγότερα γνωρίζουμε για την καταγωγή τους. Σύμφωνα με το The Dodecad Project και τις μελέτες του Di Giacomo εν έτει 2003, το 30% του ελληνικού πληθυσμού ανήκει στην απλοομάδα e-v13 με καταγωγή από τη Βόρεια Αφρική, η οποία εικάζεται πως ήλθε στον ελλαδικό χώρο και στα Βαλκάνια περί της 6ης χιλιετίας π.Χ. Η ίδια απλοομάδα συναντάται σε μεγάλα ποσοστά στην Αλβανία, στη Σικελία, στο Λίβανο, στην Παλαιστίνη και σε όλη τη Βόρεια Αφρική. Καταλαβαίνουμε λοιπόν, πως αυτά τα προελληνικά φύλα άνηκαν σε μία ευρύτερη φυλετική ομάδα, που οι ανθρωπολόγοι του 20ού αιώνα βαπτίζουν ως «Μεσογειακή φυλή». Ο γλωσσολόγος R.A. Brown σε μελέτη του κατέγραψε λέξεις προελληνικής καταγωγής στην Κρήτη και έβγαλε συμπέρασμα πως η πελασγική, η ετεοκρητική, η μινωική και οι τυρρηνικές γλώσσες συνδέονται μεταξύ τους μέσω μίας κοινής ρίζας. Ο ίδιος τις ονόμασε αιγαιοασιατικές γλώσσες.

Εν τέλει μπορούμε να πούμε πως ο Ελληνικός πολιτισμός προέκυψε με το «πάντρεμα» του ελληνικού ινδοευρωπαϊκού στοιχείου με το προελληνικό μεσογειακό. Οι γλωσσολόγοι του 19ου αιώνα έκαναν καλή δουλειά στην εξακρίβωση της καταγωγής μας, όπως και ο ανθρωπολόγος J.L. Angel, ο οποίος με τις μελέτες του στους τάφους των Μυκηνών βρήκε νορδικούς, διναρικούς, μεσογειακούς και αλπικούς τύπους, πολλές φορές αναμεμειγμένους. Η επιστήμη προχωρά, στο μέλλον θα δούμε πολλές κι ενδιαφέρουσες μελέτες, που ελπίζω πως θα διαλευκάνουν αρκετά άγνωστα ως τώρα θέματα.

Adrian Nagel

*Ενώ επίσημα η ινδοευρωπαϊκή πρωτοδιατυπώθηκε από τον Sir William Jones, το 1653 ο καθηγητής Marcus van Boxhorn παρατήρησε τις ίδιες σχέσεις μεταξύ των γλωσσών, θεωρώντας ως πρωτοϊνδοευρωπαϊκή γλώσσα βέβαια αυτή των Σκυθών.
**Ένας απλότυπος είναι μια ομάδα γονιδίων ενός οργανισμού, που κληρονομούνται από έναν γονέα. Μια απλοομάδα είναι μια ομάδα κοινών απλότυπων, που έχουν κοινό πρόγονο με μετάλλαξη μονονουκλεοτιδικού πολυμορφισμού. Η πυρηνική απλοομάδα κληρονομείται από τον πατέρα, ενώ η μιτοχονδριακή από τη μητέρα.