Η Βαράγγια Φρουρά του Βυζαντίου και οι ρουνικοί λίθοι της Ελλάδος

5d9d415051159b863fdc86451a037e49--vikings--lamellar-armor

Το όνομα «Βάραγγοι» προέρχεται από τη νορβηγική λέξη «var», η οποία σημαίνει «λόγος τιμής» ή «όρκος». Σχετίζεται με πληθυσμιακές ομάδες σκανδιναβικής καταγωγής, κυρίως Σουηδών, οι οποίες διείσδυσαν στη Βαλτική και στο εσωτερικό της Ρωσίας μεταγενέστερα. Αποτελούνταν από Βίκινγκς πολεμιστές κι εμπόρους πειρατές, που κατά κύριο λόγο κατοικούσαν στα εδάφη που σήμερα ονομάζουμε Σουηδία και Δανία. Κατά τα μέσα του 8ου αιώνα μετακινήθηκαν προς τ’ ανατολικά και νοτιοανατολικά ιδρύοντας τις πόλεις τους στις εμπορικές οδούς του Δνείπερου και του Βόλγα. Ήταν επίσης γνωστοί ως Ρως, διότι έτσι τους ονόμαζαν οι γειτονικοί Φίννοι («Ruotsi», που σημαίνει «κωπηλάτες») και υπήρχε επαρχία που ονομαζόταν Roslagen. Κυριάρχησαν πολύ γρήγορα επί των σλαβικών πληθυσμών κι έπαιξαν τόσο σημαντικό ρόλο στη ρωσική ιστορία, που ακόμη και τ’ όνομα της χώρας αυτής προέρχεται απ’ αυτούς. Από τα Καρπάθια μέχρι το Βόλγα δημιούργησαν το κράτος των Ρως με πρωτεύουσα το Κίεβο.

10_Varangian_Guard-facts_Byzantine_3.jpg

Το 857 μ.Χ. επιχείρησαν επιδρομή κατά της Μίκλαγκαρντ (Μεγάλη Πόλη) ή Τσάργκραντ (Βασιλεύουσα Πόλη), δηλαδή της Κωνσταντινούπολης, στην οποία και απέτυχαν. Οι Βυζαντινοί τους αποκαλούσαν επίσης Ρως. Οι ηγεμόνες του Κιέβου το 907 και 941 μ.Χ. επέδραμαν ξανά κατά της Πόλης και απωθήθηκαν με το υγρό πυρ. Το 936 συμμετείχαν στην ιταλική εκστρατεία των Βυζαντινών με τον Κωνσταντίνο τον Πορφυρογέννητο. Οι Βυζαντινοί ξεκίνησαν να τους προσλαμβάνουν ως μισθοφόρους λόγω της μαχητικότητάς τους και του θάρρους τους. Το 949 υπηρετούν ως μισθοφόροι στο στρατό του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου στην εκστρατεία του εναντίον της Κρήτης και πολεμούν εναντίον των Αράβων στη Συρία το 955. Αναβαθμίστηκαν μετά τον πόλεμο αυτό σε μέλη της επίλεκτης Αυτοκρατορικής Φρουράς. Ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος το 988 μ.Χ. ζήτησε βοήθεια από το Βαράγγο ηγεμόνα Βλαδίμηρο για την υπεράσπιση του θρόνου του από το Βάρδα Φωκά. Ο Βλαδίμηρος ανταποκρίθηκε στέλνοντας ένα σώμα 6.000 ανδρών και ως αντάλλαγμα έλαβε την Άννα, αδελφή του Αυτοκράτορα. Ο Φωκάς, αντικρύζοντας τους Βαράγγους, έπαθε εγκεφαλικό κι έμεινε στον τόπο. Μετά και τον εκχριστιανισμό των Ρως και τους δεσμούς που δημιούργησε ο Βουλγαροκτόνος με το Κίεβο, συγκρότησε το Τάγμα των Βαράγγων, γνωστό και ως Βαραγγική Φρουρά. Η Άννα Κομνηνή αναφέρει ότι «θεωρούν την προστασία του Αυτοκράτορα ως ιερό καθήκον».

b4fca-varangian_by_ancalagan.jpg

Στη συνέχεια προσχώρησαν στη Βαράγγια Φρουρά και άνδρες από την Ισλανδία και την Αγγλία. Παρέμειναν πιστοί σε πολλούς Αυτοκράτορες του Βυζαντίου στη συνέχεια, καθ’ όλη την ιστορική πορεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπως ο Αλέξιος Κομνηνός ή ο Μανουήλ ο Β’, που το 1154 τριακόσιοι Βάραγγοι τον έσωσαν από δολοφονία. Αξίζει να σημειωθεί, ότι το 1204 η Βαραγγική Φρουρά έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υπεράσπιση της Πόλης από τους Φράγκους Σταυροφόρους. Η Βαραγγική Φρουρά ως κύριο χαρακτηριστικό είχε την απόλυτη πίστη της στο θρόνο και όχι απρόσωπα. Κύριο όπλο της ήταν ο μακρύς πέλεκυς, ενώ χειρίζονταν πολύ καλά και το σπαθί και το τόξο.

ΟΙ ΡΟΥΝΙΚΟΙ ΛΙΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Οι ρουνικοί λίθοι για την Ελλάδα (σουηδικά: Greklandsstenarna) είναι περίπου τριάντα στον αριθμό και περιέχουν πληροφορίες στην αρχαία σκανδιναβική γλώσσα σχετικά με τα ταξίδια των Σκανδιναβών στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Εντοπίζονται στη Σουηδία και οι περισσότεροι είχαν ανεγερθεί στη μνήμη μελών του Τάγματος των Βαράγγων που δε γύρισαν ποτέ στην πατρίδα τους. Σε τρεις επιγραφές συναντούμε τη λέξη Grikkland (Ελλάδα), σε είκοσι πέντε επιγραφές τη λέξη Grikk(j)ar (Έλληνες), δύο φορές εμφανίζεται η λέξη grikkfari, δηλαδή «ταξιδευτές στην Ελλάδα», ενώ τη λέξη Grikkhafnir, δηλαδή «ελληνικά λιμάνια», τη συναντούμε μόλις σε έναν λίθο. Η λέξη run σημαίνει «μυστικό».

Pireuslejonet

Ρουνικές επιγραφές υπάρχουν στη δεξιά και στην αριστερή πλευρά του αγάλματος, που είναι γνωστό ως «Λιοντάρι του Πειραιά». Ο Δανός αρχαιολόγος Ραφν το 1856 ερμήνευσε την επιγραφή στην αριστερή πλευρά του λιονταριού ως εξής: «Ο Χάκων από κοινού μετά του Ούλφ, Ασμούνδ και Οέρν εκυρίευσαν τον λιμένα τούτο. Οι άνδρες αυτοί και ο Χάραλντ ο Μακρός επέβαλαν βαρειά χρηματική ποινή εξαιτίας της αποστασίας του Ελληνικού Λαού. Ο Δακ αιχμαλωτίστηκε στις αποκάτω χώρες. Ο Έγιλ και ο Ραγνάρ εκστράτευσαν στην Ρουμανία και Αρμενία», ενώ για την επιγραφή στη δεξιά πλευρά έδωσε την εξής ερμηνεία: «Ο Ασμούνδ από κοινού μετά του Ασγείρ, Θαρδ και Ιβάρ χάραξαν τους ρούνους αυτούς μετά την παραγγελία του Χάραλντ του Μακρού, αν και οι οργισμένοι Έλληνες ήθελαν να τους εμποδίσουν να το κάνουν». Ο Χάραλντ, μέλος της Βαράγγιας Φρουρας, που είχε έρθει στο Βυζάντιο με 500 άνδρες, έγινε αργότερα βασιλιάς της Νορβηγίας κι έμεινε στην ιστορία ως Χάραλντ Σίγκουρντσον. Υπάρχουν επίσης δύο ρουνικές επιγραφές εντός της Αγίας Σοφίας. Δεκαοκτώ ρούνοι βρίσκονται στην Ούπλαντ όπου γράφουν για Βαράγγους που ταξίδεψαν στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία και πέθαναν εκεί.

tumblr_nkz8u6C6dU1t26my0o1_500

Ενδεικτικά ακολουθούν μερικοί ρουνικοί λίθοι που αναφέρουν την Ελλάδα:

450px-u_732c_hc3a4gerstalund

«Αυτά τα μνημεία δημιουργήθηκαν στη μνήμη των υιών της Inga. Ήρθε για να κληρονομήσει από αυτούς, αλλά αυτά τα αδέρφια-Gerðarr και οι αδερφοί του- ήρθαν να κληρονομήσουν από αυτή. Πέθαναν στην Ελλάδα.»

450px-u_1042c_ed

«Ο Þorsteinn έφτιαξε αυτό το μνημείο για τον Sveinn, τον πατέρα του, και τον Þórir, τον αδερφό του. Βρίσκονταν στην Ελλάδα. Και για την Ingiþóra, τη μητέρα του. Σκαλισμένος από τον Œpir.»

450px-u_3582c_skepptuna

«Folkmarr ανήγειρε αυτή τη λίθο στη μνήμη του Folkbjörn, του υιού του. Γνώρισε το τέλος του ανάμεσα στους Έλληνες. Είθε ο Θεός να βοηθήσει το πνεύμα του και τη ψυχή του.»

Harald Hardrada.jpg

Επιμέλεια και έρευνα:

Αλέξανδρος Καρράς

Adrian Nagell

Victoria