Γκεόργκ Λούκατς: «Ο Νίτσε ήταν φασίστας, περιέγραψε προκαταβολικώς τον φασισμό στις βασικές του αρχές»

luk25c325a1cs_gy25c325b6rgyΟ Γκέοργκ Λούκατς (13 Απριλίου 1885 – 4 Ιουνίου 1971) ήταν Ούγγρος φιλόσοφος, Κριτικός λογοτεχνίας και ιστορικός της λογοτεχνίας. Υπήρξε ένας από τους θεωρητικούς του Μαρξισμού των Δυτικών κοινωνιών. Εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό κόμμα, στο οποίο παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του. Θεωρείται επισήμως από τους κομμουνιστές ως ο κατεξοχήν εκφραστής της φιλοσοφίας του παραδοσιακού μαρξισμού.

 

25ce259b25ce25bf25cf258d25ce25ba25ce25b125cf258425cf2582-2b25ce259d25ce25af25cf258425cf258325ce25b5252c2b25ce25ba25ce25ac25cf258425cf25892b25ce25b125cf258025cf

«Νομίζουμε πώς το κέντρο γύρω άπ’ το όποιο περιστρέφονται οί σκέψεις του Νίτσε είναι, άπ’ τή μιά μεριά, ή έπίθεσή του έναντίον του σοσιαλισμού κι άπό τήν άλλη, ό άγώνας του γιά τή δημιουργία μιας ιμπεριαλιστικής Γερμανίας. Εννοείται πώς αυτή ή κεντρική ιδέα κάνει τήν έμφάνισή της βαθμιαία καί κατά τρόπο προοδευτικό. Γιά τό γεγονός ότι ό Νίτσε, στά νιάτα του, ήταν ένας ενθουσιώδης Πρώσσος πατριώτης, έχουμε πολυάριθμες άποδείξεις: ή συμπάθειά του, μάλιστα, αύτή άποτελεί έναν άπό τους καθοριστικούς παράγοντες τής φιλοσοφίας τής νεότητάς του. Δέν είναι, βέβαια, κάτι τό τυχαίο, ούτε καί άποτέλεσμα απλής νεανικής παραφοράς τό ότι θέλησε, μέ κάθε τρόπο, νά λάβει μέρος στον γαλλογερμανικό πόλεμο του 1870 και τό ότι, μιά καί ή ιδιότητά του ώς καθηγητή του Πανεπιστημίου της Βασιλείας του άπαγόρευε νά φέρει όπλα, δέν έδίστασε νά καταταγεί στό στρατό ώς εθελοντής νοσοκόμος. Είναι χαρακτηριστικά αύτά πού σημειώνει ή αδελφή του (πού οί διαβεβαιώσεις της ώστόσο, είναι, καμιά φορά, πολύ ύποπτες) έξαιτίας του πολέμου του 1870: »Άπό αύτή τή στιγμή είχε νιώσει βαθειά πώς ή υψηλότερη καί αυστηρότερη μορφή της θέλησης γιά ζωή δέν εκφράζεται μέ τή θρηνώδη πάλη γιά τήν ύπαρξη, άλλά μέ τή θέληση γιά άγώνα, τή θέληση γιά δύναμη και ηγεμονία. Έν πάση περιπτώσει, είναι φανερό πώς ό ένθουσιασμός του Νίτσε γιά τόν πόλεμο δέν είναι καθόλου αντίθετος πρός τις άλλες πεποιθήσεις πού είχε στή νεότητά του. Βρίσκουμε, π.χ., στά τετράδιά του του φθινοπώρου του 1873 τό παρακάτω άπόσπασμα: «Τό σημείο της άφετηρίας μου είναι ό Πρώσσος στρατιώτης: στόν Πρώσσο στρατιώτη υπάρχει πραγματική τελειότητα, σοβαρότητα, ειλικρίνεια και πειθαρχία, άκόμη καί γιά ό,τι άφορά τόν τύπο».

«Το συμπέρασμα, λοιπόν, είναι πώς ή φιλοσοφική σκέψη του Νίτσε ήταν, άπό τήν άρχή, προσανατολισμένη έναντίον τής δημοκρατίας καί του σοσιαλισμού»

«Το αντισοσιαλιστικό ρεύμα έπαιρνε μορφές ολοένα και πιο σκληρές, οι όποιες, στην περίοδο που ο Νίτσε έγραψε τά τελευταία του έργα, έφτασαν στα άκρα. ‘Η χαρούμενη γνώση, πού δημοσιεύτηκε τό 1882, σημαδεύει τή στιγμή, όπου ό Νίτσε άρχισε, ήδη, νά στρέφει ξεκάθαρα τις πλάτες του πρός τις δημοκρατικές ψευδαισθήσεις τής μεταβατικής περιόδου. Στο έργο του αύτό και συγκεκριμένα σ’ ένα μέρος του που οι φασίστες το αναφέρονται με χαρά η όποία γίνεται εύκολα κατανοητή, πολλές φορές, ο Νίτσε παίρνει θέση υπέρ της αρχής της στρατιωτικής ιεραρχίας και της στρατιωτικής ύποταγής, η οποία χαρακτηρίζει τις σχέσεις στρατιωτών και άξιωματικών, για να την αντιπαραθέσει στην έλλειψη διακρίσεων και κάθε αριστοκρατικού χαρακτήρα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης».

«Ή ηθική, όμως, της ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης δεσπόζει σαφέστατα σ’ ολόκληρο το έργο του. Στον τομέα αυτόν είναι αναμφισβήτητο ότι ο Νίτσε περιέγραψε εκ των προτέρων ποια θα ήταν η πραγματική μορφή της εξέλιξης που θα επακολουθούσε. Το μεγαλύτερο μέρος των αξιωμάτων της ηθικής του έγινε, με την επικράτηση του χιτλερισμού, μια φοβερή πραγματικότητα».

Στον Αντίχριστο του, όμως, ο Νίτσε σαφώς αντιτίθεται εναντίον αυτής της ερμηνείας: «Το πρόβλημα που θέτω δεν είναι να μάθουμε ποιο είδος θα διαδεχθεί, στήν Ιστορία τών όντων, το είδος των ανθρώπων. Ο άνθρωπος είναι ένας σκοπός, το πρόβλημα, όμως, είναι να μάθουμε ποιον τύπο άνθρώπου θα πρέπει να δημιουργήσουμε, ποιον τύπο άνθρώπου θα πρέπει να φτιάξουμε. Ο τύπος αύτός θά πρέπει να είναι ενας άνθρωπος που να εχει μιαν αξία ύψηλότερη, ενας άνθρωπος που να είναι πιό άξιος νά ζει, πού νά είναι πιό σίγουρος γιά το μέλλον. Αύτός ο ανώτερος τύπος άνθρώπου έχει, ήδη, γίνει, συχνά, ζωντανή πραγματικότητα, κατά το παρελθόν, άποτελούσε, όμως, πάντα, μιάν έξαίρεση όπότε δημιουργήθηκε, πάντοτε, κατά τύχη και ποτέ επειδή τον θελήσαμε».

Στην παραπάνω, λοιπόν, περίπτωση, ο »υπεράνθρωπος» είναι ταυτόσημος, με τον »κυρίαρχο τής γής» μέ τό »ξανθό κτήνος», πού αναλύσαμε, ήδη, τη βάρβαρη ηθική του. Αύτός ό τύπος παρουσιάστηκε, στήν ιστορία τής ανθρωπότητας, σαν μεμονωμένο άτομο, τώρα μονάχα πρόκειται συνειδητά νά άποτελέσει ή εκπαίδευσή του την πρωταρχική μέριμνα τής κοινωνικής θέλησης τής διευθύνουσας τάξης. Επεξεργαζόμενος αυτές τις ιδέες ο Νίτσε, προφητεύει με τον πιο συγκεκριμένο τρόπο το χιτλερικό φασισμό σαν την ήθική ιδεολογία του »αμερικανικού αιώνα».

hitler-next-to-a-bust-of-nietzsche

«Στό Νίτσε, ή πάλη τών τάξεων παίρνει τή μορφή τής άντίθεσης άνάμεσα στις άνώτερες φυλές και τις κατώτερες φυλές. Αύτή ή άπλή φόρμουλα θυμίζει, ήδη, τόν έκφασισμό τής αστικής ιδεολογίας. ‘Όλοι όσοι προσπαθούν νά »καθαρίσουν» τό Νίτσε άπό τήν κατηγορία τής συγγένειάς του μέ τό Χίτλερ, επιμένουν νά ξεχωρίζουν τή νιτσεϊκή άντίληψη τής ράτσας άπό τήν άντίστοιχη άντίληψη γιά τή ράτσα, όπως τή διατύπωσαν ό Γκομπινώ, ό Τσάμπερλαιν και ό Ρόζεμπεργκ. Υπάρχει, πράγματι, άνάμεσά τους κάποια διαφορά πού δέ μπορούμε νά τήν παραγνωρίσουμε. Ό Νίτσε προσπαθεί νά άποδείξει ότι οί κοινωνικές τάξεις έχουν μιά βάση βιολογική. Ή ήθική του ξεκινά άπό τό άξίωμα μιάς αιώνιας άνισότητας άνάμεσα στους άνθρώπους και επιχειρεί νά άποδείξει τήν ύπαρξη αύτής τής ανισότητας. Ή θεωρία περί φυλών, τόσο κατά την άποψη του Νίτσε, όσο καί κατά τήν άποψη του Γκομπινώ, οδηγεί σέ ήθικά και κοινωνικά συμπεράσματα τά οποία είναι εντελώς ταυτόσημα».

«Ό Νίτσε, άντίθετα, εξαπολύει τήν πολεμική του μόνο έναντίον τού ρεύματος στό οποίο νομίζει ότι βλέπει τόν ιδεολογικό πρόδρομο τής δημοκρατίας καί του σοσιαλισμού, έναντίον δηλαδή τού ρεύματος πού άντιπροσωπεύει, κατά τήν άποψή του, τήν ήθική τών δούλων»

elisabeth_nietzsche_nazi

O Aδόλφος Χίτλερ με την αδερφή του Νίτσε, Ελίζαμπεθ

«Είναι περιττό νά δείξουμε ότι ό Νίτσε σ’ αύτό τό εργο καταγίνεται στό νά μειώσει, νά εκμηδενίσει τήν ιδέα τής ισότητας όλων τών άνθρώπων: στήν πραγματικότητα ό σκοπός αύτός άποτελεί τό κίνητρο ολόκληρου τού βιβλίου του (Αντίχριστος). Σημασία, άντίθετα, εχει, νά προσέξουμε, γιά άλλη μιά φορά, ότι ό Νίτσε δέν παράγει τήν ιδέα τής ισότητας όλων τών άνθρώπων άπό παρατηρήσεις γενικής ήθικής, άλλα τή θεμελιώνει ξεκινώντας άπό τήν εχθρότητά του πρός τή δημοκρατία, τήν έπανάσταση και τό σοσιαλισμό, πού όλα αυτά τά θεωρεί ώς άναπόφευκτους καρπούς τής εγκαθίδρυσης του χριστιανισμού».

«Τό συμπέρασμα πού βγαίνει άπό τά παραπάνω άποσπάσματα του Νίτσε είναι ξεκάθαρο: ό χριστιανισμός γέννησε τή Γαλλική έπανάσταση, ή Γαλλική έπανάσταση τή δημοκρατία καί τελικά ή δημοκρατία γέννησε τό σοσιαλισμό. Ετσι, όταν βλέπουμε τό Νίτσε νά βάλλει κατά του Αντίχριστου, στήν πραγματικότητα πολεμά έναντίον του σοσιαλισμού».

«Βλέπουμε, λοιπόν, ότι ό Νίτσε περιέγραψε προκαταβολικώς όχι μόνο τόν ιμπεριαλισμό, άλλα καί τό φασισμό, στις βασικές του άρχές».