George Orwell: «Ο Φασισμός ψυχικά είναι εντονότερος από την ηδονιστική αντίληψη ζωής»

Το 1940 ο George Orwell έγραψε ένα άρθρο σχετικά με τον Χίτλερ, τον εθνικοσοσιαλισμό και τον φασισμό, επικριτικό φυσικά. Μέσα όμως σε αυτό το σύντομο άρθρο του κατέγραψε κάποιες σημαντικές απόψεις, και φαίνεται ότι, αν και αντίθετος των Ιδεών αυτών, είχε αντιληφθεί πολύ καλά σημαντικά ζητήματα που ακόμα και οι σύγχρονοι οπαδοί των Ιδεών αυτών αγνοούν. Παραθέτω το σημαντικό απόσπασμα:

george-orwell-554x350

«Επίσης έχει καταλάβει την ψευδαίσθηση της ηδονιστικής στάσης στη ζωή. Σχεδόν κάθε δυτικό σκεπτικό από τον τελευταίο πόλεμο, σίγουρα όλες οι «προοδευτικές» σκέψεις, έχουν καταλήξει σιωπηρά ότι τα ανθρώπινα όντα δεν επιθυμούν τίποτα πέρα από την ευκολία, την ασφάλεια και την αποφυγή του πόνου. Σε μια τέτοια άποψη της ζωής δεν υπάρχει χώρος, για παράδειγμα, για πατριωτισμό και στρατιωτικές αρετές. Ο σοσιαλιστής που βρίσκει τα παιδιά του να παίζουν με στρατιωτάκια εύκολα αναστατώνεται, αλλά ποτέ δεν μπορεί να σκεφτεί υποκατάστατο των μεταλλικών στρατιωτών. Οι μεταλλικοί ειρηνιστές δεν θα το αποδίδουν.

Ο Χίτλερ, καθώς με το δικό του πειθαρχημένο μυαλό μπορεί και διαισθάνεται με εξαιρετική ισχύ, γνωρίζει ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν απλώς την άνεση, την ασφάλεια, τα λεπτά ωράρια εργασίας, την υγιεινή, τον έλεγχο των γεννήσεων και, γενικά, την κοινή λογική. Αντίθετα, τουλάχιστον κατά διαστήματα, επιθυμούν αγώνα και αυτοθυσία, αν όχι και τύμπανα, σημαίες και παρελάσεις. Ακόμη κι αν είναι και οικονομικές θεωρίες, ο φασισμός και ο ναζισμός είναι ψυχολογικά πολύ εντονότερες από οποιαδήποτε ηδονιστική αντίληψη της ζωής. Το ίδιο ισχύει πιθανότατα για τη στρατιωτικοποιημένη εκδοχή του σοσιαλισμού του Στάλιν. Και οι τρεις από τους μεγάλους δικτάτορες έχουν ενισχύσει τη δύναμή τους επιβάλλοντας ανυπόφορα βάρη στους λαούς τους. Ενώ ο σοσιαλισμός, και μάλιστα ο καπιταλισμός με έναν ακόμη πιο απεχθή τρόπο, είπε στους ανθρώπους «Σας προσφέρω καλή και άνετη ζωή», ο Χίτλερ τους είπε «Σας προσφέρω αγώνα, κίνδυνο και θάνατο» και έτσι, ως αποτέλεσμα, ένα ολόκληρο έθνος ξετυλίγεται στα πόδια του. Ίσως αργότερα να το αποστραφούν και να αναθεωρήσουν, όπως στο τέλος του τελευταίου πολέμου. Μετά από λίγα χρόνια σφαγής και λιμοκτονίας «Η μέγιστη ευτυχία του μεγαλύτερου αριθμού» θεωρείται ένα καλό σύνθημα, αλλά αυτή τη στιγμή το «Καλύτερα ένα τέλος με φρίκη από μια φρίκη χωρίς τέλος» είναι ο νικητής. Τώρα που αγωνιζόμαστε εναντίον του ανθρώπου που το δημιούργησε, δεν πρέπει να υποτιμούμε τη συναισθηματική του έκκληση.»

tumblr_inline_ozkqbvIJ5J1rl437w_500.jpg

Είναι εντυπωσιακό ότι ο George Orwell διέκρινε ολοκάθαρα το πνεύμα του Φασισμού και του Εθνικοσοσιαλισμού. Ο διάσημος συγγραφέας διατύπωσε την ουσία των δύο Ιδεολογιών και το πως εντυπώνονται στην ψυχή του ατόμου και φυσικά των μαζών. Ειδικά εκεί που λέει ότι ο Χίτλερ πρόσφερε στον λαό του «αγώνα, κίνδυνο και θάνατο» μας θυμίζει τον Δραγούμη που έλεγε ότι οι Έλληνες για να προοδεύουν χρειάζονται κίνδυνο και πόλεμο κι ότι τα έθνη χρησιμεύουν για τη δημιουργία πολιτισμών και την πρόοδο των ανθρώπων. Συγκεκριμένα έλεγε: «Για μένα οι εθνικοί αγώνες είναι χρήσιμοι για να αντρειώνονται να καλλιτερεύουν τα άτομα. Το έθνος είναι όργανο για την τελειοποίηση των ατόμων».

220px-portrait_of_friedrich_nietzsche

Σαν να άκουγε ο Όργουελ κι ο Δραγούμης την φωνή του Ζαρατούστρα:

«Πρέπει να ζητάτε τον εχθρό σας, και πρέπει να αρχίσετε τον πόλεμό σας και τον πόλεμο για τις ιδέες σας! Κι αν νικηθεί η ιδέα σας, η τιμιότητά σας πρέπει να καλεί ακόμα το θρίαμβο! Ν’ αγαπάτε την ειρήνη σα μέσον για καινούργιους πολέμους. Και τη σύντομη ειρήνη πιο πολύ από τη μακρόχρονη. Δε σας συμβουλεύω να εργάζεστε, μα να πολεμάτε. Δε σας συμβουλεύω την ειρήνη, μα τη νίκη. Η δουλειά σας να ’ναι ένας αγώνας κ’ η ειρήνη σας να ’ναι μια νίκη! Μα τη μεγαλύτερη σκέψη σας πρέπει να μ’ αφήσετε να σας την προστάξω – και είναι τούτη εδώ: ο άνθρωπος είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί. Ζείτε, λοιπόν, τη ζωή της υποταγής και του πολέμου! Τι σημασία έχει η μακρά ζωή! Ποιος πολεμιστής θέλει να τον λυπηθούν!»

555_1

«Και τη σύντομη ειρήνη πιο πολύ από τη μακρόχρονη» μας λέει ο Νίτσε. Φαίνεται ότι έφτασε η εποχή που όλοι θα έπρεπε να αντιληφθούμε εκείνα τα σοφά και προφητικά λόγια του Μπενίτο Μουσολίνι που άφησε σα διαθήκη στην τελευταία του συνέντευξη:

«Η νίκη των υποτιθέμενων Συμμαχικών Δυνάμεων δεν θα δώσει στον κόσμο παρά μια ειρήνη εφήμερη κι απατηλή. Γι’ αυτό εσείς, οι πιστοί μου, πρέπει να επιβιώσετε και να διατηρήσετε την πίστη στην καρδιά σας. Ο κόσμος, αφού εγώ θα έχω χαθεί, θα χρειαστεί και πάλι την Ιδέα που ήταν και θα είναι η πιο τολμηρή, η πιο αυθεντική κι η πιο μεσογειακή κι ευρωπαϊκή των ιδεών». (Το δόγμα του Φασισμού, εκδόσεις Νέα Γενεά)

ba135472.jpg

Στις 10 Νοεμβρίου του 1944 ο Ρομπέρ Μπραζιγιάκ δίνει το ίδιο νόημα για το μέλλον, οραματίζεται την αφύπνιση της ευρωπαϊκής Νεολαίας, της νέας γενιάς που θα αναζητήσει την αλήθεια του Φασισμού και θα περιφρονήσει τις ανέσεις, θα ζητήσει την συντριβή του καπιταλισμού και του μπολσεβικισμού:

«Η θέρμη του φασισμού, το μεγαλείο του, η εξαίσια φλόγα του, όλα αυτά του ανήκουν. Μία συγκέντρωση νεολαίας μέσα στην νύχτα, η αίσθηση του να είσαι μέρος του σώματος ενός Έθνους, οι παρελάσεις που ήταν αφιερωμένες στην μνήμη των ηρώων και μαρτύρων του παρελθόντος, μια ατελείωτη γιορτή είναι τα στοιχεία της Φασιστικής ποίησης. Και είναι αυτό που αποτελεί την τρέλα και την γνώση της εποχής μας, είναι αυτό που μετά από είκοσι χρόνια, η νεολαία που ξεχνά ελαττώματα και λάθη, θα κοιτάζει με θαμπωμένη επιθυμία και αγιάτρευτη νοσταλγία. Στην Φασιστική Επανάσταση το έθνος συνδέεται με μια έννοια πιο μεθυστική, πιο αξιοσημείωτη. Το ίδιο το Έθνος είναι μια ποίηση. Όλα αυτά μπορούν να νικηθούν από τον απατηλό φιλελευθερισμό, από τον αγγλοσαξωνικό καπιταλισμό, αλλά δεν θα πεθάνουν.»

foto_fotostrecke (2).jpg

Ο Όργουελ διαπιστώνει με απόλυτη ακρίβεια ότι ο αντιφασιστικός κόσμος, οι «προοδευτικές» ιδέες ικανοποιούν τα άτομα που επιθυμούν μόνο την εύκολη ζωή, την dolce vita, την γλυκιά ζωή δηλαδή. Και να ποια είναι η φασιστική αντίληψη της ζωής μέσα από το «Δόγμα του Φασισμού» όπως το γράφει ο Μουσολίνι:

«Η ζωή, όπως την φαντάζεται ο φασισμός, είναι σοβαρή, αυστηρή και θρησκευτική. Γι’ αυτόν, το παν στον κόσμο συντελείται κάτω από την πλέρια ευθύνη του πνεύματος και στηρίζεται στην επενέργεια ηθικών δυνάμεων. Ο φασιστής νοιώθει καταφρόνηση για την «άνετη» ζωή.» 

Είναι γνωστό το ρητό «Vivere pericolosamente» του ιταλικού φασισμού. Ένας φασίστας δεν αγωνίζεται μόνο για την Νίκη γιατί η Νίκη είναι ο στόχος και ο σκοπός, αλλά ο τρόπος ζωής ενός φασίστα είναι ο ίδιος ο αγώνας, αυτή είναι η ηδονή του, όπως έλεγε ο Ίων Δραγούμης: «Μ’ αρέσει βέβαια η νίκη, αλλά η νίκη η δύσκολη, η νίκη μου με τη νίκη της ιδέας μου, και για να γίνει αυτό χρειάζονται αγώνες και αγώνες. Και οι αγώνες είναι ωραίοι, πιο ωραίοι ακόμα και από τη νίκη». Στο ίδιο πνεύμα κι ο Νίκος Καζαντζάκης: «Μην καταδέχεσαι να ρωτάς: «Θα νικήσουμε; Θα νικηθούμε;» Πολέμα!» 

Σχετικά με τους κάθε λογής ειρηνόφιλους και δειλούς ας θυμήσουμε και τον στίχο του Κωστή Παλαμά: «Οι Μαραθώνες μάθετε γεννούν τους Παρθενώνες». Είναι πλέον δεδομένο ότι θα ξαναγυρίσουμε και θα τρέμει η γη. Τώρα που όλο και περισσότεροι ξεβολεύονται κι αρχίζουν να σκέφτονται την ελευθερία τους – όταν οι άνθρωποι χάσουν την ύλη σκέφτονται την ελευθερία τους, έλεγε ο Φωτάκος – τώρα είναι η εποχή της μεγάλης επιστροφής μας. Τώρα που διαπιστώνουμε στην πράξη μέσα από την επιθετικότητα των λαών του Ισλάμ που εισχώρησαν στην Ευρώπη με την ευλογία των δημοκρατών και των φιλελευθέρων κυβερνήσεων πόσο επίκαιρος παραμένει ο Δραγούμης:

«Αν τα έθνη, με την ανάπτυξη των ατόμων, κουραστούν και χάσουν την ορμή του πολέμου, μήπως σημαίνει πως θα την χάσουν και τα άλλα έθνη που θα ξυπνήσουν ή θα σχηματισθούν αργότερα; Οι ειρηνόφιλοι δεν φαντάζονται πως μπορούν να βγουν στην μέση και άλλα έθνη με άλλους ανθρώπους που δε θα αισθάνονται όπως αυτοί και επομένως δεν θα είναι ειρηνόφιλοι διόλου. Φαντάζονται πως αιώνια θα προβαίνει η ανάπτυξη των ατόμων μέσα στα έθνη που τώρα υπάρχουν, ή ίσως φαντάζονται πως η ανάπτυξη των ατόμων θα προβαίνει αιώνια και ανεξάρτητα από κάθε έθνος. Το στοιχείο «έθνος» δεν το πολυλογαριάζουν. Αυτοί είναι ατομικιστές και μόνο στα άτομα δίνουν αξία, μόνον αυτά βλέπουν, μόνον αυτά προσέχουν, τόσο που δεν μπορούν να φανταστούν πια ούτε άλλο είδος άτομα, παρά σαν τον εαυτό τους. Έχω αυτή την ώρα μιαν αηδία ακράτητη για την κοινωνία.»

Αυτή είναι η αλήθεια κι είναι καιρός ο ελληνικός λαός να την κοιτάξει κατάματα. Βλέπουμε ξεκάθαρα τις προθέσεις των Τούρκων ενώ εμείς την ίδια στιγμή επιθυμούμε την ειρήνη. Η ειρήνη για να υπάρξει όμως θέλει να συμφωνούν κι οι δυο πλευρές. Κανείς δε θα ρωτήσει αν επιθυμείς τον πόλεμο. Θα στον επιβάλλει και αν η μακροχρόνια ειρήνη σε έχει κάνει μαλθακό θα σε συντρίψει. Όσο υπάρχουν άνθρωποι θα υπάρχουν και πόλεμοι, είναι φυσικός νόμος που τον συναντάμε παντού στο σύμπαν. Για αυτό ο εθνικοσοσιαλισμός και ο φασισμός είναι οι Ιδέες, οι κοσμοθεωρίες που ανταποκρίνονται στους σκληρούς νόμους της Φύσης. Η εποχή αυτή τελειώνει για τους ίδιους λόγους που εμφανίστηκε ο Φασισμός στα χρόνια του Μεσοπολέμου και τις αιτίες τις είχε καταγράψει ο Νίτσε:

«Σήμερα δεν θα μπορούσαμε να δώσουμε υπόσταση στο άτομο παρά μόνο αν το περιορίζαμε: Δυνατόν δηλαδή ολόκληρο. Εν τούτοις έγινε το αντίθετο. Η απαίτηση ανεξαρτησίας, ελευθέρας αναπτύξεως, ασυδοσίας αναπτύχθηκε με την μεγαλύτερη θέρμη, από αυτούς ακριβώς που δεν θα ήταν αρκετοί να τους επιβληθεί οποιοσδήποτε χαλινός. Αυτό αληθεύει στα πολιτικά, αληθεύει και στην τέχνη. Αλλά αυτό είναι ένα σύμπτωμα παρακμής: Είναι η σύγχρονη αντίληψη μας της »ελευθερίας», είναι μια απόδειξη παραπάνω για τον εκφυλισμό των ενστίκτων. […] Η παρακμή του ενστίκτου, η αξιοποίηση των πολιτικών μας, των πολιτικών κομμάτων μας προχωρεί μέχρι το σημείο να προτιμήσει ενστικτωδώς αυτό που αποσυνθέτει, αυτό που επισπεύδει το τέλος…»

Αλέξανδρος Καρράς

parthenonas-1-790x400

 

orwellkampf1