Σίτσα Καραϊσκάκη: Ελευθερία και τάξι διά της εργασίας

8 Ιουλίου 1939

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑΞΙ ΔΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Του Έλληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υποφέρει, είπε ο ποιητής. Κι ίσως να είχε δίκηο στην ψυχολογική αυτή του παρατήρησι, που εξέφραζε ποιητικά. Γιατί οι ποιητές έχουν πάντα δίκηο σαν είναι γνήσιοι και αληθινοί. Ο Έλλην πάντα επαναστατούσε και μέσα στην πιο μαύρη δουλεία και μέσα στην πιο αυστηρή βία. Είναι το δείγμα της ακάμπτου ζωτικότητος του Ελληνικού λαού. Αν οι προσπάθειές του αποτύγχαναν, δεν αργούσε πάλι νάρθη η μέρα, που μια νέα τρικυμία τάραζε και λυγούσε τις αλυσίδες του. Έτσι πέρασε μέσα από την ιστορία του ο Ελληνικός λαός. Ο δρόμος του ήτανε μια ανήσυχη εναλλαγή καταπιέσεων και αγώνων ελευθερίας. Ο Έλλην ήτανε πάντα εναντίον της σκλαβιάς του σώματος, του πνεύματος και της ψυχής. Όπως στην εθνική, έτσι και στην λαϊκή ζωή. Τώρα πάλι ένας ξεχωριστός Έλλην ξεδίπλωσε τη σημαία της ελευθερίας και ζητεί να ελευθερώση την ελληνική ψυχή από ό,τι την βαραίνει, κληρονομιά τραγική των περασμένων δεκαετηρίδων. Κι απήλλαξε πρώτα τη δύναμί του, την εργασία του, δηλαδή την πρωταρχική ιδιοκτησία κάθε ανθρώπου από την εκμετάλευσι.

cf86ceb3ceb2ceb7cf86ceb3cebdceb7cf86ceb3

Αυτό, το υπέσχετο χρόνια και χρόνια ο διεθνισμός, ο μαρξισμός, ο κομμουνισμός, έπρεπε όμως να φθάση η αληθινή εθνική αντίληψι για να το μεταφράση σε πράξεις. Η νίκη του δημιουργού λαού παραμέρισε το δυνάστη, τον εκμεταλλευτή. Το κεφαλαιοκρατικό σκλάβωμα σπάζει, και μια αληθινή τάξι εργασίας δημιουργείται. Ό,τι ήτανε πριν «έπεα πτερόεντα», καθώς λέγει και ο παππούς Όμηρος, έγιναν τώρα ακρογωνιαίοι λίθοι του εθνικού οικοδομήματος. Η νέα διάταξι εργασίας δεν είναι σύστημα κυριαρχίας ανθρώπου πάνω στους συνανθρώπους του, αλλά είναι ανθρώπινη τάξι. Το ζήτημα έχει μεγάλη διαφορά. Η τάξι των ανθρώπων δεν δημιουργείται με κυριαρχία του ενός πάνω στον άλλον, αλλά με φροντίδα πατρική και καθοδήγησι στοργική. Ο Έλλην δεν μπορεί να υπακούη και να υποτάσσεται, αν δεν είναι γεμάτη η ψυχή του από εμπιστοσύνη προς τον καθοδηγητή του. Ο Έλλην πρέπει να πεισθή. Ο Έλλην δεν θέλει κυριάρχους, παρά καθοδηγητάς. Τώρα φαίνεται πως τους βρήκε στερνά από τόσους σάλους πολιτικούς και τόσες εθνικές ανεμοζάλες. Το προηγούμενο σύστημα φρόντιζε να διατηρή μόνο κυριάρχους αυταρχικούς και ανίδεους για τις ανάγκες του λαού, που έλεγε πως αντιπροσώπευε.

Διάταξι εργασίας δεν σημαίνει μόνο την καταπολέμισι των πρωτόγονων αναγκών της ζωής. Η διάταξι εργασίας αγγίζει κάτι βαθύτερο: Τη σχέσι του ανθρώπου προς τον άνθρωπον. Δεν έχει μόνο την υλική πλευρά της, όπως πίστευε ο φιλάνθρωπος ψευδοσοσιαλισμός της προηγούμενης εποχής, παρά έχει και την ψυχική της πλευρά. Ο Έλλην δεν υπήρξε ποτέ μόνον άνθρωπος της ύλης. Το περασμένο σύστημα δεν ικανοποιούσε το ψυχικό αυτό μέρος του Είναι του. Ο Έλλην άνθρωπος θέλει να τον εκτιμήσουν, να προσέξουν την εργασία του, θέλει να ξέρη για τι εργάζεται κι ακόμη θέλει να ξέρη αν ο άλλος που εργάζεται δίπλα του, εργοδότης ή εργολήπτης, εργάζεται για τον ίδιο σκοπό ή μόνο αποκλειστικά για το ιδιόν του συμφέρον. Στην κεφαλαιοκρατική διάταξι του παρελθόντος είχε γίνει το χρήμα μόνο σκοπός της εργασίας τόσο του εργάτη, όσο και του εργοδότη. Η εργασία είχε πάρει την έννοια του ατομικού κέρδους. Ο εργάτης έβλεπε στον επιχειρηματία μόνο το πρόσωπο, που «κέρδιζε πιότερα». Ο δε επιχειρηματίας πάλι έβλεπε στα χέρια του εργάτη μόνο το μέσο και το όργανο, που θα του έδινε το περισσότερο κέρδος.

20369108_1897529040508220_1853801155295784824_o

Τα αποτελέσματα της σκέψεως αυτής ήτανε πολύ επικίνδυνα. Μπορούσε ο δημιουργών να έχη ακόμα κέφι για δουλειά, όταν σκεφτότανε ότι η εργασία του είναι μόνο το μέσο για να κερδίζουν εκείνοι, που ήτανε πάνω από αυτόν και τον κυριαρχούσαν; Μπορεί, έπειτα, μια επιχείρησι να δώση καλή σε ποιότητα εργασία, όταν ο καθένας σκέπτεται μόνο τον εαυτό του και το μισθό του; Έτσι γίνεται σιγά – σιγά η εργασία αδιάφορη αυτή καθ’ εαυτή, από τη στιγμή που ο εργαζόμενος αρχίζει να έχη στο νου του μονάχα το χρήμα. Εργοδότης εσήμαινε «χρηματοδότης» και εργάτης «χρηματολήπτης». Χρήμα ήτανε το σύνθημα της εποχής. Ο χρηματοδότης και χρηματολήπτης αποτελούσαν δύο εχθρικά στρατόπεδα στον καταστρεπτικόν αγώνα των τάξεων. Η εργασία, η βαθειά της έννοια, η τιμή της, το δημιουργικό έργο, ο εργάτης ως έμπειρος, ως υπερήφανος, ικανός δημιουργών άνθρωπος, όλα αυτά σπρώχθηκαν στο περιθώριο της σκέψεως και σε δεύτερη σειρά. Το κέντρο της σκέψεως αποτελούσε το χρήμα.

18072867_281585908954759_837586594_n

Με την ανάστασι του Νέου Κράτους κατόπιν της 4ης Αυγούστου του 1936, παρουσιάστηκε και η νέα έννοια της εποχής: η έννοια Λαός. Γιατί είναι μεγάλο ψέμα πως πριν υπήρχε η αληθινή της λέξεως αυτής έννοια. Όχι, ο Λαός περπατούσε κολλημένος στον τοίχο και μόνο οι εκμεταλλευτές του βάδιζαν αλαζόνες και αυθάδεις στην πλατειά της ζωής λεωφόρο. Με τους νέους ανθρώπους και τη νέα διάταξι του Κράτους άρχισε και ο αγώνας εναντίον της παληάς σαθράς σκέψεως και νοήσεως. Άρχισε να ξεδιπλώνεται πλατειά η νέα ιδέα πάνω στην εργασία: Δεν υπάρχει εργοδότης και εργολήπτης προ των υψίστων συμφερόντων του Έθνους, αλλά μόνον εντεταλμένοι ολοκλήρου του Λαού. Ετσι στέκει ο καθένας κάτω από έναν μόνο εντολοδότη, τον Λαό. Ο «εργοδότης» πρέπει να εργάζεται όχι μόνο για το βαλάντιό του, αλλά για το Λαό. Εν τούτοις δεν του αφαιρείται το κεντρί της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Αυτό αποτελεί τη διαφορά της νέας σκέψεως περί Κράτους από τον μηχανοποιημένο κομμουνιστικό κομισσάριο της επιχειρήσεως. Ο εργολήπτης, δηλ. ο εργάτης, στέκει στη θέσι της εργασίας του όχι μόνο ως μισθωτό όργανο, αλλά κι αυτός ως υπερήφανος επιτετραμμένος του λαού του. Η εργασία πήρε και για τους δυό την ίδια βαθειά σημασία και την ιερότητα που της χρειάζεται. Η αντίθεσι μεταξύ των δύο τάξεων ξεπεράστηκε και εξαφανίστηκε. Τώρα στέκουν για το λαό τους σε κοινό μέτωπο και κάθε επιχείρησι πήρε μια νέα διάταξι εργασίας. Όπου υπήρχε αντίθεση, υποψία, φθόνος και μίσος βλαστάνει τώρα η εμπιστοσύνη και η συνεργασία. Η προσοχή, που ήτανε στραμμένη μόνο στο στενό ατομικό συμφέρον, αρχίζει να πλατύνη  και να διακρίνη τις ανάγκες και τις φροντίδες ολοκλήρου του λαού και του Έθνους, στο οποίο ανήκουμε όλοι, βαλμένοι από το χέρι της Μοίρας.

cf81ceb4ceb5cf86

Πάνω από την απαίτησι του δικαιώματος προς εργασίαν, που δεν το κατενόησε το παρελθόν, τίθεται το καθήκον της εργασίας για το Λαό. Η νέα διάταξι της εργασίας απαιτεί: Στην πρώτη γραμμή, να έχη το Κράτος την υποχρέωσι να φροντίζη για τη δυνατότητα εργασίας και ευημερίας των πολιτών του. Όμως και κάθε πολίτου υποχρέωσι είναι να δημιουργή με το χέρι του ή με το πνεύμα του. Η εργασία όμως αυτή δεν πρέπει να στέκη σε αντίθεσι με τα κοινά συμφέροντα, αλλά πρέπει να γίνεται μέσα στα περιθώρια της ωφελείας του συνόλου και του γενικού καλού. Ο εργάτης είναι ο παράγων, που χωρίς αυτόν δεν μπορή να ζήση το Έθνος. Γι αυτό η νέα γενεά πρέπει να κατανοήση πως ο εργάτης δεν αξίζει μόνο το μισθό, που παίρνει. Ο εργάτης ενός Έθνους δεν μπορεί να πληρωθή μόνο με χρήμα. Η αξία του δεν μπορεί να μετρηθή μόνο με χρήμα. Κι αυτό θα είναι η νέα τιμή και η νέα υπερηφάνεια του μέλλοντος εργάτη, που κατά τον τρόπον αυτό διαπαιδαγωγείται τώρα μέσα στον κόλπο της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας. Με αυτοπεποίθηση θα στέκη αύριο ξέροντας πως είναι ένας τροχός στο μεγάλο έργο που λέγεται Κράτος.

dsc00287.jpg

Αυτή η αυτοπεποίθησι σαρώνει πολλές αμαρτίες του παρελθόντος και πολλά σφάλματα. Την ίδια στιγμή, που γίνεται συνειδητή στον εργάτη η αξία του, την ίδια στιγμή, που αποβάλλει το επίχρισμα του ψευδοσοσιαλισμού και του ερεθισμού, που του εκήρυττε ο μαρξισμός με τους οπαδούς του, φαίνεται πάλι η αληθινή του οντότητα και ύπαρξι, παρουσιάζεται η επίγνωσι πως κάθε κομμάτι της δυνάμεως της ζωής αποτελεί ένα κομμάτι της δυνάμεως του Λαού και πως η δύναμι του καθενός πρέπει να προσέχεται και να μπαίνη σε ενέργεια, πως κάθε χρησιμοποίησι και εκμετάλλευσι της δυνάμεως της εργασίας για άλλους σκοπούς από το λαϊκό και εθνικό καλό σημαίνει περιφρόνησι και κακή εκμετάλλευσι του Λαού. Η νοοτροπία των περασμένων αιώνων επροκάλεσε την περιφρόνησι της εργασίας. Προήλθε από την περιφρόνησι της πρώτης χριστιανικής εκκλησίας για τα επίγεια αγαθά. Αυτό εδημιούργησε το φεουδαρχικό σύστημα και την τάξι των κυριάρχων. Μόλις κατά τον 18ον αιώνα άρχισε να στιγματίζεται η νοοτροπία αυτή, ως μη συμφέρουσα δια το σύνολον.

Screenshot_34

Ο κοινωνιολόγος Ρουσσώ λέγει στον «Εμίλ» του κατά το 1761: «Μάθε, παιδί μου, μια εργασία». Και η αριστοκράτισσα ρωτά με φρίκη: «Χειρωνακτική εργασία; Ο γυιός μου χειρώναξ; Με τι τρόπο σκέπτεσθε, κύριε;» «Αξιότιμη κυρία, σκέπτομαι πολύ βαθύτερα από σας. Θέλετε να τον αναθρέψετε έτσι, που να μην είναι τίποτα άλλο από λόρδος, μαρκήσιος, πρίγκηψ, ίσως και κάτι λιγότερο από τίποτα. Εγώ όμως θέλω να του δημιουργήσω μια εργασία, που να του περιποιή τιμή. Θέλω να τον σηκώσω ως τους ανθρώπους, που στέκουν πάνω από τους τίτλους που θέλετε σεις να του δώσετε για μόνο εφόδιο. Παιδί μου, αν χρησιμοποιήσεις τα χέρια σου, θα εξαφανιστούν όλες οι δυσκολίες στη ζωή σου, όλα τα εμπόδια για την προοδό σου. Δεν έχεις ανάγκη να ζαρώνης μπροστά στους μεγάλους, δεν θα σε σκοτίζουν οι αντιλήψεις των άλλων, δεν θα χρειάζεσαι να κολακεύης κανένα, να φιλάς χέρια, να σέρνεσαι πίσω από οποιονδήποτε και να τον λιβανίζης. Θα μπής στο πρώτο εργαστήρι και θα πης: – Μάστορα θέλω δουλειά – Πάρε εκεί θέσι, παιδί μου, και εργάσου. Πριν ακόμα σημάνη η καμπάνα του μεσημεριού, θα έχης κερδίσει το φαγητό σου. Αν είσαι προκομμένος και ξυπνός, σε μια εβδομάδα θα κερδίσης τη ζωή σου για μια άλλη. Θα ζήσης ελεύθερος, γερός, αληθινός και δίκαιος. Όποιος εχρησιμοποίησε έτσι τον καιρό του, δεν τον έχασε».

Μ’ αυτά τα λόγια χτύπησε τότε ο Ρουσσώ την περιφρόνησι της εργασίας και την πολιτική ύπαρξι των κηφήνων. Το ότι και ο Ρουσσώ είχε κατανοήσει το καθήκον του ατόμου για εργασία στην κοινωνική διάταξι, φαίνεται από τα λόγια του: «Η εργασία είναι αναπόφευκτο καθήκον του ατόμου στην κοινωνία. Πλούσιος ή φτωχός, δυνατός ή αδύνατος, καθένας πολίτης κηφήνας είναι ένας παληάνθρωπος».

SCAN_00401

Η σημερινή εθνική σκέψι, μέσα από τον αληθινό των πράξεων σοσιαλισμό, εμφυσά στην ψυχή της εργαζομένης νεολαίας τη δύναμι να φυλάξη την ελευθερία του ατόμου μέσα στα εθνικά πλαίσια της δημιουργικής εργασίας. Η δημοκρατική σκέψι είχε γίνει πολύ δημαγωγικής εργασίας. Η δημοκρατική σκέψι είχε γίνει πολύ δημαγωγική, για να κατανοήση την αλήθεια αυτή. Σήμερα όμως δεν χρειάζονται συζητήσεις, γιατί μιλούν οι πράξεις. Οι πράξεις της νέας εργατικής πολιτικής και προ πάντων της εκπαιδεύσεως και ψυχικής θέσεως της εργαζόμενης νεολαίας σε όλο της το πλάτος και την περιεσκεμμένη εφαρμογή της φανερώνει πως γίναμε πάλι λαός αληθινά ελεύθερος. Η ελευθερία του λαού επανέρχεται με την ελευθερία.

Τι σημαίνει ελευθερία και δύναμι χωρίς τάξι; Τίποτε άλλο παρά αναρχία. Αντίθετα, πόσο μεγάλες είναι οι έννοιες «δύναμι» και «ελευθερία», όταν τις κατανοήση ο Λαός απόλυτα και τις πληρώση με υπεύθυνο περιεχόμενο.

Τι είναι δύναμι ενός Λαού; Δεν είναι μόνο το σύνολο του σε αριθμό κατοίκων, σε σύνολο στρατιωτικών, διοικητικών και οικονομικών παραγόντων, παρά είναι η δύναμι της εργασίας του.

Τι είναι τάξι του Λαού; Δεν είναι το σύνολο των ποινικών του νόμων και των αστυνομικών του διατάξεων, το άθροισμα των αρχών και των ιδρυμάτων του, που είναι σπουδαία ως φύλακες της τάξεως σε περιπτώσεις κινδύνου και ανωμαλιών. Όλα αυτά βρίσκουνται στο περιθώριο, δεν αποτελούν το κέντρο της τάξεως, παρά την βοήθεια της τάξεως. Η τάξι ενός Λαού είναι η καλή διάταξι της εργασίας του.

Η νέα γενεά πρέπει βαθειά να νοιώση την αλήθεια: Ο εργαζόμενος άνθρωπος, αδιάφορο που βρίσκεται στην εκτέλεσι των καθηκόντων του, στέκει στο κέντρο της ζωής, από τον οποίο εκπορεύονται όλες οι αχτίνες της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής δράσεως του Έθνους. Μόνο με τη βαθειά της αλήθειας αυτής κατανόησι και την εξάσκησί της παντού και πάντοτε, θα μπορέση ο μέλλων δημιουργικός πολίτης, που είναι σήμερα ακόμα στη διάπλασί του, να βοηθήση του Έθνους του την ανύψωσι.

Από το βιβλίο «Άρθρα για τη Νεολαία της 4ης Αυγούστου» των εκδόσεων «Νέα Γενεά»

Εξωφυλλο καραισκακη σιτσα (2).jpg