Χιούστον Στιούαρτ Τσάμπερλαιν, ο θεωρητικός της Φυλετικής Ιδέας

Μια από τις μεγάλες προσωπικότητες που σημάδεψαν το τέλος του 19ου αιώνα και έστρωσαν τον δρόμο για την πολιτική αντίληψη του 20ού, ήταν ο συγγραφέας Χιούστον Στιούαρτ Τσάμπερλαιν. Γεννημένος το 1855 στο Southsea της Αγγλίας, γιος ναυάρχου, ήταν προορισμένος για στρατιωτική καριέρα, κάτι που δεν το επέτρεψε η ασθενική του σωματική κράση, μιας και χρειάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο λόγω προβλημάτων υγείας. Έδειξε μεγάλη ενδιαφέρον για τα Γερμανικά γράμματα και την Γερμανική παράδοση και στην συνέχεια μετέβη στην Γενεύη για να σπουδάσει κοντά στον Carl Vogt (γνωστό καθηγητή φυλετικής ανθρωπολογίας εκείνη την εποχή) και σε άλλους καθηγητές, σε ένα ευρύ πεδίο τομέων όπως η βοτανολογία, γεωλογία, αστρονομία , καθώς και ανατομία και φυσιολογία του ανθρωπίνου σώματος.

Επηρεασμένος βαθύτατα από τον συνθέτη Ριχάρδο Βάγκνερ (έχοντας επαφές με την χήρα του Cosima και εν τη συνεχεία γαμβρός επί θυγατρεί του συνθέτη), συγγράφει 2 βιβλία ανάλυσης των Βαγκνερικών τραγωδιών, διεισδύοντας εις βάθος στον Τευτονικό τους χαρακτήρα και στην μεταφυσική τους διάσταση και συμβολισμούς. Επίσης εντρυφεί συστηματικά στο έργο Γερμανών φιλοσόφων και έρχεται σε επαφή με την γνωστή ιστοριοθεωρητική πραγματεία του κόμη Αρθούρου Ντε Γκομπινώ “Έκθεση για την Ανισότητα των Φυλών”, όπου αναλύεται για πρώτη φορά η έννοια της Φυλής σαν καθοριστικός παράγοντας στο ιστορικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι.

HOUSTON STEWART CHAMBERLAIN ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΟΥ ΔΕΚΑΤΟΥ ΕΝΑΤΟΥ ΑΙΩΝΟΣ

Επηρεασμένος έντονα από αυτό το κείμενο, ο H.S.Chamberlain διαμορφώνει σταδιακά την αντίληψη του για το ιστορικό γίγνεσθαι και την σημασία της Φυλής, και σημειώνει τις δικές του προσθήκες στην πιο συστηματική θεωρητική συγκρότηση της Φυλετικής αντίληψης, στο μεγαλειώδες έργο του “Τα θεμέλια του 19ου Αιώνα”, ένα βιβλίο-σταθμό για τον Ευρωπαϊκό Εθνικισμό. Στην ουσία συνέθεσε περίτεχνα το εργαλείο με το οποίο κάποιος θα μπορεί να ερμηνεύει το ιστορικό γίγνεσθαι, που δεν ήταν άλλο από το βίωμα της Φυλής. Η κυκλοφορία του χαιρετίστηκε με πολύ θετικό τρόπο και πολλές προσωπικότητες τοποθετήθηκαν με ευνοϊκό τρόπο όπως πχ ο αριστερός θεατρικός συγγραφέας Bernard Shaw, που το χαρακτήρισε “αριστούργημα” και πώς “όποιος δεν το έχει διαβάσει στερείται σωστής αντίληψης στα ιστορικά και κοινωνικά τεκταινόμενα”. Η επίδραση του έργου ήταν καταλυτική στην Εθνικιστική σκέψη και στα ανάλογα κινήματα, όχι μόνο της Γερμανίας, αλλά πιθανώς και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Τέλος, ο Χ. Σ. Τσάμπερλαιν κατα την δύση του βίου του, έγινε μέλος του NSDAP στην συνέχεια και συνείσφερε στην έκδοση του έντυπου οργάνου του κόμματος “Λαϊκός Παρατηρητής”, όπου κατά τα γραφόμενα της εφημερίδας αυτής, τα «Θεμέλια» αποτελούσαν το ευαγγέλιο του Εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος.

Γιατί όμως χαρακτηρίστηκε έτσι;

Ο βασική θέση του βιβλίου είναι η εξής: Κάθε Φυλή κατά την διάρκεια του ιστορικού βίου της, πέρα από κάποια εξωτερικά μορφολογικά χαρακτηριστικά, διαμορφώνει και μία χαρακτηριστική ψυχοσύνθεση. Αυτό επιτυγχάνεται με την διαρκή καλλιέργεια της Φυλής, την αναπαραγωγή των καλύτερων στοιχείων της καθώς και την όξυνση του φυλετικού της ενστίκτου. Έτσι, αυτό που μετράει δεν είναι μόνο μια επιφανειακή προσκόλληση σε μια “φυλετική καθαρότητα”, φαινόμενο το οποίο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα (μιας και κάθε Φυλή προέρχεται από μια μείξη συμβατών παρελθόντων φυλετικών τύπων που οικοδομούν την σύσταση της και στην συνέχεια “κλειδώνουν” σε μια ιδιότυπη μορφή που σφυρηλατεί τον μετέπειτα χαρακτήρα της), αλλά από την διαρκή τόνωση του ενστίκτου για την “δημιουργία” της Φυλής. Έτσι αντίθετα με την στατική, πεσιμιστική αντίληψη για την Φυλή που διακήρυττε ο Γκομπινώ, δηλαδή πως μια φυλή είναι δυνατή όσο κρατά την φυλετική της καθαρότητα, αλλά ταυτόχρονα είναι μοιραίο να επιμιχθεί, η φυλετική αντίληψη αποκτά στα “Θεμέλια” έναν δυναμικό χαρακτήρα, πάντα προσαρμοζόμενο μιας και πάντα επαφίεται στον χαρακτήρα των κοινωνών της να καλλιεργηθεί εκ νέου, είτε μέσω της ενδογαμίας είτε μέσω της αφομοίωσης συμβατών στοιχείων που θα ενδυναμώσουν την Φυλή.

Παρεμπιπτόντως, ένα γεγονός που έχει σημασία για τους Έλληνες Εθνικιστές, είναι πως η θέση αυτή του Τσάμπερλαιν για την Φυλή, υιοθετείται και από τον μεγάλο διανοητή του Ελληνικού Εθνικισμού, Ίωνα Δραγούμη, μιας και στο κεφάλαιο για την Φυλή στο “Όσοι Ζωντανοί”, αναπαράγεται αυτούσια η άνω θέση. Ως εκ τούτου, καθίσταται σαφές ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα να υπήρχε επίδραση των “Θεμελίων” στην σκέψη του Έλληνα διανοητή. Εν τέλει, ο διαμορφωμένος και σφυρηλατημένος αυτός φυλετικός χαρακτήρας θα αποτελέσει και την πηγή γένεσης του πολιτισμού αυτής της Φυλής. Για παράδειγμα, οι Έλληνες έχοντας διαμορφωμένο σε έντονο βαθμό, το ποιητικό ένστικτο της ζωής και την αποθέωση της Προσωπικότητας, διαμόρφωσαν το ήθος που συνέβαλλε στην άνθιση των Τεχνών και των Γραμμάτων αλλά παράλληλα στερούνταν στέρεων κρατικών δομών, μιας και η προσήλωση τους στην αξία της Προσωπικότητας του στέρησε την δυνατότητα να νομοθετήσουν επαρκώς. Κάτι που δεν συνέβη με τους Ρωμαίους, αφού φύσει κολεκτιβιστικά στοιχεία, δημιούργησαν το Ρωμαικό δίκαιο και τις κρατικές δομές, που επιβίωσαν στους αιώνες και που χαρακτήρισαν την Ρώμη, αλλά ταυτόχρονα λόγω έλλειψης ποιητικής διαίσθησης που είχαν οι Έλληνες, οδηγήθηκαν σε ένα στείρο καλλιτεχνικό μιμητισμό. Βέβαια, ποιες είναι οι σχέσεις ενός τέτοιου πολιτισμού με τους γειτονικούς του;

Εδώ ο Χ. Σ. Τσάμπερλαιν τονίζει ότι ένας αυθεντικός πολιτισμός ποτέ δεν αποδέχεται τα προϊόντα ενός ξένου πολιτισμού καθ’ολοκληρίαν παρά σαν ερεθίσματα τα οποία θα τον οδηγήσουν να τα αναπλάσει σύμφωνα με τα δικά του αρχέτυπα. Φερ’ ειπείν οι Τεύτονες παίρνοντας την τέχνη της εκτύπωσης από τους Κινέζους, αντί να την χρησιμοποιήσουν στην πρωτόγονη μορφή της, με το δημιουργικό τους ένστικτο δημιούργησαν την μαζική εκτυπωτική βιομηχανία. Ακόμα, μέσω της επαφής τους με την Ελληνική φιλοσοφία, χάρις στην δική τους προσωπική αντίληψη των πραγμάτων και την έμφυτη τάση τους για παρατήρηση και έρευνα, έδωσαν νέα τροπή στην Φιλοσοφία. Εδώ έρχεται κατά νου, και ο γνωστός αφορισμός του Προφήτη του Ελληνισμού, Π. Γιαννόπουλου “η ξενομανία είναι αμορφωσιά” μιας και η απλή αντιγραφή τρόπων και πρακτικών που παρήχθησαν από μια ξένη φυλετική ψυχή θα καταλήγει πάντα στην μετριότητα και σε κακέκτυπα.

Παίρνοντας σαν δεδομένο πως πραγματική πηγή Πολιτισμού είναι οι “καθαρές” και δυνατές Ράτσες, ο Χ. Σ. Τσάμπερλαιν δεν παρέλειψε να τονίσει και το αίτιο της καταστροφής του πολιτισμού, που δεν είναι άλλο από την μιγαδοποιημένη, παγκοσμιοποιημένη κοινωνία. Ο μιγάς σαν αποτέλεσμα ασύμβατων επιμειξιών καταλήγει να έχει αδόμητο και υλιστικό χαρακτήρα. Έτσι λόγω του αδόμητου του χαρακτήρα, στερείται εστίασης μιας και την μία ασχολείται με ένα κλάδο και την άλλη με έναν άλλο. Για αυτόν η καλλιτεχνική δημιουργία εκπίπτει απλά σε μια τεχνοτροπία και αντί για την έκφραση της ψυχής του, μετατρέπεται σε μέσο βιοπορισμού. Έτσι, αθροιστικά μια κοινωνία μιγάδων στερείται κοινών αξιών και κοινής ψυχοσύνθεσης, μιας πνευματικής και ηθικής συνοχής και ως εκ τούτου καθίσταται πολυσχιδής όπου για να κρατηθεί στέρεη, χρήζει ανάγκης δεσποτικής κυριαρχίας από μια αυθαίρετη αυθεντία. Ελλείψει σχηματοποιημένης συλλογικής ψυχικής έκφρασης δεν υπάρχει παραγωγή πνεύματος και τέχνης, παρά κακόγουστες μετριότητες που επαφίενται στον ευκαιριακό ηδονιστικό χαρακτήρα δημιουργού και και κοινού. Τέλος η χαλάρωση των ενστίκτων σε αυτήν την κοινωνία την οδηγούν στην λατρεία αφηρημένων, λογικοφανών δοξασιών. Έτσι σε αυτό το κλίμα μπόρεσε να ακμάσει ο καταναγκαστικός δεσποτισμός της ύστερης παρακμιακής περιόδου της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και στην συνέχεια της Εκκλησίας.

Στην ουσία καταλαβαίνουμε ότι το διαρκές διακύβευμα του ιστορικού γίγνεσθαι είναι η πάλη μεταξύ των φυλών ή για να το θέσουμε καλύτερα, η πάλη μιας Φυλής ενάντια στην επελαύνουσα μιγαδική πανσπερμία. Αυτή η κατάσταση δείχνεται έξοχα, στην διαρκή τριβή των Γερμανικών Φύλων που ήθελαν να απεγκλωβιστούν από την πνευματική και πολιτική εξουσία της Ρωμαϊκής Εκκλησίας. Έτσι το φαινόμενο της Μεταρρύθμισης έχει τα βαθύτερα του αίτια, ότι τα Τευτονικά φύλα ήθελαν να προσαρμόσουν το δόγμα σύμφωνα με το δικό τους φυλετικό αρχέτυπο, δηλαδή αυτό που επέβαλλε την πλήρη αρμονία μεταξύ ατομικής αυτονόμησης και προσφοράς στην κοινότητα του, ώστε εν την συνεχεία να αποκρούσουν την επίδραση της Ρωμαϊκής Εκκλησίας. Το αποτέλεσμα ήταν ότι ο Τεύτονας επέτυχε μέσω του Προτεσταντισμού την αποδέσμευση από την μιγαδική Ρώμη και δρομολόγησε την κατάτμηση της Αυτοκρατορίας μέσω της σχηματοποίησης των Εθνικών Κρατών, ανταποκρινόμενος στον φυλετικό του χαρακτήρα.

Τα παραπάνω αποτελούν μια μικρή σύνοψη των περιεχομένων των “Θεμελίων”. Αν και πολλούς από τους ισχυρισμούς σε αυτό το βιβλίο, θα μπορούσαμε να τους απορρίψουμε ένεκα Τευτονικής αυτοκαταφάσεως του συγγραφέα, αυτό δεν στερεί σε τίποτα την σημασία του έργου. Αποτελεί ένα κόσμημα στην Φυλετιστική βιβλιογραφία, μιας και όπως γράφει ο συγγραφέας “σκοπός του δεν είναι να παρουσιάσει νέα γεγονότα, αλλά να ιδωθούν τα γνωστά γεγονότα με άλλο πρίσμα”, ονομαστικά να μας οξύνει τα αισθητήρια και τα εργαλεία, χάρις στα οποία θα μπορούμε να ανατέμνουμε τα γεγονότα και να τα ερμηνεύουμε στον απόλυτο βαθμό. Εν τέλει η ανάγνωση του βιβλίου αυτού είναι καταλυτική στο να θέσουμε την αντίληψη μας περί φυλής σε νέες βάσεις, κατεβάζοντας την από την σφαίρα της νεφελώδους αφηρημένης ιδέας, στο “εδώ και τώρα, σε μια δυναμική αυτοκατάφαση της ύπαρξης μας και σαν μια διαρκή προσταγή για ολοένα και μεγαλύτερη όξυνση των ενστίκτων και των αισθήσεων μας.

Πηγή: ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ