4η Αυγούστου 1936: Η Ιδεολογία του φασιστικού καθεστώτος του Ιωάννη Μεταξά

Άλλη μια επέτειος της 4ης Αυγούστου ξημερώνει. Ο Ελληνικός Λαός τότε γνωρίζε γιατί έπρεπε να χαίρεται για την ημέρα αυτή. Δυστυχώς ο ελληνικός εθνικισμός σήμερα αγνοεί και παραλογίζεται σχετικώς με την ημέρα αυτή. Ας δώσουμε λίγο φως, όσο γίνεται βέβαια στον περιορισμένο χώρο ενός άρθρου σε μια ιστοσελίδα.

Ο Ίων Δραγούμης είχε θέσει δύο σημαντικές προτάσεις. Η πρώτη ήταν ότι οι Έλληνες έπρεπε πρώτα να φτιάξουν το Κράτος τους κι ύστερα τον πολιτισμό τους. Η δεύτερη ήταν πως όποιος ήθελε να πολεμήσει τον μπολσεβικισμό δεν χρειαζόταν να το κάνει στη Ρωσία αλλά στη χώρα του θεσπίζοντας κοινωνικά μέτρα που θα καταργούσαν την αδικία και θα οδηγούσαν στη συνεργασία των τάξεων. Δηλαδή στον λεγόμενο συνεργατισμό εργοδοτών και εργατών.

εθνικοκ κρατος.jpg

Στις 4 Αυγούστου του 1936, ο Ιωάννης Μεταξάς κήρυξε δικτατορία. Δικτατορία φασίζουσα όπου συνταίριαξε τον εθνικισμό και τον σοσιαλισμό συντρίβοντας τους κομμουνιστές. Τους συνέτριψε πως; Θεσπίζοντας σοσιαλιστικά μέτρα που ανακούφισαν την αγροτική και την εργατική τάξη. Αυτό στους κομμουνιστές δεν άρεσε και για αυτό απείλησαν με εμφύλιο που θα ξεκινούσε στις 5 Αυγούστου με πανελλαδική απεργία. Ο Ιωάννης Μεταξάς έστειλε το ακόλουθο άρθρο στον Λαϊκό Παρατηρητή, εφημερίδα του Γ’ Ράιχ:

«Είχον αναγνωρίσει ήδη από πολλού την πληγήν του κοινοβουλευτισμού ως ένα μέγα κακόν και επεδίωκον μίαν ενίσχυσιν της κρατικής εξουσίας. Αλλά διά την πλήρη μεταρρύθμισιν του Κράτους ήθελον ν’ αναμείνω την απόλυτην ανάγκην προς τούτο. Η ανάγκη αυτή ενεφανίσθη την εσπέραν της 3ης Αυγούστου. Διότι το βράδυ εκείνο παρουσιάσθησαν εις εμέ οι εκπρόσωποι του κομμουνισμού και ηξίωσαν να μην εφαρμόσω τα κοινωνικά εκείνα μέτρα, τα οποία τότε εσχεδίαζον, εν τω μεταξύ δε τα έθεσα εις εφαρμογήν. Εζήτησαν δηλαδή οι άνθρωποι εκείνοι οι οποίοι αυτεκαλούντο «αντιπρόσωποι των εργατών», να μην απολαύση ο εργάτης τα ευεργετικά μέτρα άτινα είχον την πρόθεσιν να λάβω υπέρ αυτού. Η αιτία είναι εμφανής: οι κύριοι αυτοί εφοβούντο, ότι θα έχαναν την πελατείαν των, εαν εδημιουργείτο εν Ελλάδι μία ιδεώδης κατάστασις πραγμάτων διά τους εργάτας. Και όχι μόνον διετύπωσαν τοιαύτας αξιώσεις, αλλά και με ηπείλουν με επανάστασιν και ταραχάς, όπως είχομεν ολίγον πρότερον τοιαύτας εις την Θεσσαλονίκην, όπου είχομεν θρηνήσει και πολυαρίθμους νεκρούς. Την στιγμήν εκείνην δεν ημπορούσε να υπάρξει πλέον δι’ εμέ άλλη απόφασις από εκείνην, ην ελάβομεν.»

φδφγρ.jpg

Την Πρωτομαγιά του 1939 ο Ιωάννης Μεταξάς θα πει στην ομιλία του προς τον λαό:

«Γιατί όταν είδε το κομμουνιστικό κόμμα ότι ήμουν αποφασισμένος να πραγματοποιήσω τας πρώτας αυτάς εργατικάς μεταρρυθμίσεις, παρουσιάσθηκε η επιτροπή του κόμματος εις το πολιτικόν μου γραφείον και μας εδήλωσε καθαρά ότι αν τολμήσωμεν να καθορίσωμεν ελάχιστον όριον ημερομισθίου, να κάμωμε συλλογικάς συμβάσεις και υποχρεωτικήν διαιτησίαν, το κομμουνιστικόν κόμμα θα κατέβαινε στους δρόμους των Αθηνών και όλης της Ελλάδας, θα προκαλούσε γενική απεργίαν και θα αιματοκύλιε τον τόπον. Αυτά μας έλεγαν οι προστάται των εργατών. Και τότε εγώ, προς απάντησιν, γιατί τους έβλεπα να υποστηρίζωνται από τα κομματικά στελέχη των διαφόρων κομματικών παρατάξεων, αφού είδα την κατάστασιν αυτήν, απεφάσισα και ετόλμησα την 4ην Αυγούστου.»

Εν συνεχεία ο Μεταξάς προώθησε το πνεύμα του συνεργατισμού των τάξεων δηλώνοντας:

«Εργασία και κεφάλαιον, εργάτης και εργοδότης, αστικός κόσμος και εργατικός κόσμος, αγρότες και εργάτες είσθε όλοι συνηνωμένοι εις ένα σύνολον και δεν ημπορεί να ευτυχήση το σύνολον, ούτε ημπορεί να ευτυχήση ένα έκαστον από τα τμήματα αυτού, όταν αρμονικά δεν ευτυχούν όλα.»

Από τα χρόνια της νιότης είχε δηλώσει προφητικά πως θα του δοθεί η ευκαιρία να πιει κι αυτός λίγο αίμα κοινοβουλευτικό. Πίστευε πως ο κοινοβουλευτισμός οδηγούσε σταθερά προς τον κομμουνισμό. Αυτής της άποψης ήταν κι ο Αδόλφος Χίτλερ που έλεγε ότι «σ’ ολόκληρη την Δυτική Ευρώπη η Δημοκρατία θεωρείται ο πρόδρομος του μαρξισμού, που δεν μπορεί να γίνει πραγματικότητα χωρίς αυτήν. Η Δημοκρατία αποτελεί το πεδίο καλλιέργειας για την επιδημία αυτής της πανούκλας. Και βρίσκει την σωστή του έκφραση με το έκτρωμα του κοινοβουλευτισμού.» Ας δούμε την διατύπωση του Μεταξά στο ζήτημα αυτό:

«…δεν ήτο πλέον δυνατόν να κρατηθή ο κοινοβουλευτισμός εις την Ελλάδα, διότι μας έφερε κατ’ ευθείαν εις τας αγκάλας του κομμουνισμού. Ζήτημα δεν είναι πλέον πως θα τον σώσωμεν, ούτε πως θα τον κρατήσωμεν εις τον τόπον μας. Το ζήτημα είναι, είπα, πως θα εξέλθωμεν από τον κοινοβουλευτισμόν. Από ποία πόρτα, από την πόρτα του κομμουνισμού ή από την πόρτα του εθνικού κράτους;» (Λόγος, 31 Οκτ. 1937)

«Η διαρκής πτώσις του κοινοβουλευτικού συστήματος και η αποδεικνυομένη ανικανότης του προώθησαν εις τον κομμουνισμόν και πολλούς άλλους εξ απελπισίας. Και επί τέλους έγινε και μόδα μεταξύ πολλών ανθρώπων, οι οποίοι δια να φαίνωνται ότι κάτι κάμνουν και αυτοί και κυρίως δια να επιδειχθούν, επειδή ο καλλίτερος τρόπος της επιδείξεως είναι να παριστάνουν εαυτούς διαφόρους των άλλων, έλεγον και ενήργουν και εβεβαίουν, ότι είναι κομμουνισταί» (Λόγος 6 Σεπτ. 1936)

«Όχι μόνον ν’ αντιταχθή κατά του κομμουνισμού δεν ηδυνήθη η Βουλή εκείνη, αλλά και εκαλλιέργησαν και αι δύο παρατάξεις την επιθυμίαν συμπράξεως μετά του κομμουνισμού. Όπως ωφεληθούν των ψήφων των.»

Ο Μεταξάς είχε αποστροφή προς την κομματοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό, την ισότητα και γενικότερα για την Δημοκρατία και τον Κοινοβουλευτισμό. Ας δούμε τις υυπέροχα διατυπωμένες θέσεις του για όλα τα παραπάνω:

«Αυτή λοιπόν η Δημοκρατία – ή Democracy – είναι το παιδί του Καπιταλισμού. Είναι όργανο με το οποίο ο Καπιταλισμός κυριαρχεί πάνω στην λαϊκή μάζα. Είναι όργανο με το οποίο κατορθώνει ο Καπιταλισμός να παριστάνει τη θέλησή του ως λαϊκή βούληση.Ο Καπιταλισμός τα ολοκληρωτικά κράτη τα ονομάζει τυραννίες-φασιστικές, χιτλερικές κλπ – ονομάζει δε Δημοκρατίες, παίζοντας με την λέξι, τα κράτη που στο σύστημά τους επικρατεί αυτός. Και ξεγελάει τον μικρό κόσμο με τις λέξεις. Την κυριαρχία του την ονομάζει Δημοκρατία. Το σύστημά του το πολιτικό που επιβάλλεται το ονομάζει λιμπεραλισμό, φιλελευθερία, άρα και Ελευθερία. […] Οι Εβραίοι είναι φυσικά με τις Δημοκρατίες. Γιατί με άλλο σύστημα δεν ημπορούν να επικρατήσουν. Είναι λίγοι, καπιταλισταί και διεθνισταί. Και αν δεν τους εδίωκαν οι Γερμανοί πάλι με τις Δημοκρατίες θα ήταν» (Κηφισιά, 22 Ιαν 1940)

ΚΡΑΤΟΣ 4Ης ΑΥΓ.jpg

Κι ενώ ο Μουσολίνι μας λέει στην αυτοβιογραφία του πως σύνθημά του ήταν «να πεθάνουν τα κόμματα για να σωθεί η χώρα», παρατηρούμε το ίδιο φασιστικό πνεύμα και στον Ιωάννη Μεταξά σε λόγο του στις 20 Μαϊου του 1938:

«Την ενότητα αυτήν την εσωτερικήν μας την παρέλυαν τα κόμματα. Χωρίς να θέλω να αδικήσω κανένα, δεν δύναμαι να κρύψω και το αμάρτημα των κομμάτων. Αλλ’ ήτο αμάρτημα συμφυές προς τον οργανισμόν των κομμάτων. Δεν είναι δυνατόν μέσα είς εναν τόπον να ζήση και να υπάρξη ένα κόμμα εάν δεν εξάψη τα μίση και τα πάθη εναντίον του αντιθέτου κόμματος. Μόνο δια ταύτης αδιαλλαξίας, την οποίαν τα κόμματα σιωπηρώς συνεζήτουν να την εξασκούν το ένα προς το άλλο, μόνο έτσι ήτο δυνατόν να ζήσουν, ο δε λαός, ο οποίος τα παρηκολούθει, διηρημένος και αυτός, χωρίς να γνωρίζη διατί εχθρεύεται τον φίλον του, τον συγγενή του, χωρίς πολλάς φοράς να γνωρίζη κατά βάθος διατί διέσπα ούτω την εσωτερικήν του ησυχίαν, απηλπίζετο ο ίδιος δια τον εαυτόν του και έχανε απολύτως το ηθικόν του. Έπρεπε να λοιπόν να καταλυθούν τα κόμματα και κατελύθησαν».

Σύμφωνα με την ορθότατη σκέψη του Ιωάννη Μεταξά που στις μέρες είναι επίκαιρη διότι είναι διαχρονική «ο κοινοβουλευτισμός αντεπροσώπευε τα συμφέροντα μιας πολιτικής ολιγαρχίας, αντεπροσώπευε τα συμφέροντα του φεουδαρχισμού, ο οποίος δια του συστήματος τούτου επεκάθησεν επί του τραχήλου του ελληνικού λαού».

Έτσι λοιπόν ο Μεταξάς οδηγήθηκε στη δημιουργία κράτους ολοκληρωτικού λέγοντας ότι «Η Ελλάς έγινε από 4ης Αυγούστου κράτος αντικομμουνιστικόν, κράτος αντικοινοβουλευτικόν, κράτος ολοκληρωτικόν, κράτος με βάσιν αγροτικήν και εργατικήν και κατά συνέπειαν αντιπλουτοκρατικόν».

Διότι η ενότης ενός λαού μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο υπό ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος. Για αυτό σε λόγο που εκφώνησε στις 13 Μαϊου του 1937 είπε πως «το Κράτος της 4ης Αυγούστου είναι Κράτος γενικώτερον, βασιζόμενο επί ολοκλήρου της εθνικής μάζης και επί πάσης οργανωμένης ομάδος, είτε προς κοινωνικόν, είτε προς οικονομικόν σκοπόν…».

Στις 22 Φεβρουαρίου του 1939 τόνισε: «Εις την Ελλάδα εχτύπησα την διχόνοιαν χωρίς να διστάσω και προ των αυστηροτέρων μέτρων. Μου είπαν μερικοί, πως με αυτό που κάμνω εμποδίζω την ελευθερίαν. Αλλά εάν ελευθερία σημαίνη να μισούμεθα και να εξοντονώμεθα μεταξύ μας, ας μας λείπει τέτοια ελευθερία».

Για όλα τα ανωτέρω συμπέρανε ότι οι Άγγλοι δεν ήθελαν να καταστρέψουν μόνο τον εθνικοσοσιαλισμό του Γ’ Ράιχ αλλά το γενικότερο πνεύμα του αντικοινοβουλευτισμού που ήταν κοινό στην εθνικιστική επανάσταση του Μεσοπολέμου. Έγραψε λοιπόν στις 18 Απριλίου του 1940:

«Οι Άγγλοι θέλουν να καταστρέψουν, λένε, τον ναζισμό. Αλλά με αυτό κατά βάθος εννοούν τον αντικοινοβουλευτισμό. Θέλουν λοιπόν να επιβάλουν παντού το πεπαλαιωμένο λιμπεραλιστικό πολίτευμα. Ώστε περπατούν με το κεφάλι προς τα πίσω…».

Εδώ ο διαυγής νους του Κυβερνήτη διακρίνει ότι βρισκόμασταν σε ένα πόλεμο ιδεολογιών-κοσμοθεωριών-πολιτευμάτων. Θεωρούσε λοιπόν ότι καθώς η Ελλάς είχε καθεστώς συγγενικό με της Γερμανίας και της Ιταλίας, οι ηγέτες των δύο αυτών χωρών δεν θα έπρεπε να επιτεθούν ποτέ στη χώρα μας αν διατηρούσαν πράγματι τη σημαία της ιδεολογίας τους. Είκοσι επτά μέρες πριν τον θάνατο του, στις 2 Ιανουαρίου του 1941, ο Μεταξάς γράφει με πίκρα τα συμπεράσματά του σχετικά με την αντιμετώπιση που έτυχε η Ελλάδα από τα συγγενικά ολοκληρωτικά κράτη. Και καταγράφει ότι πλέον ο Χίτλερ κι ο Μουσολίνι είχαν αφήσει στην άκρη τα ιδανικά της ιδεολογίας τους στρεφόμενοι στο ιδενικό του ιμπεριαλισμού. Τα όσα έγραψε λίγο πριν τον θάνατό του έχουν αξία και διέπονται από ειλικρίνεια διότι δεν αποτελούν ένα δημοσιευμένο άρθρο που εξυπηρετεί προπαγανδιστικούς σκοπούς ούτε κάποιο δημόσιο λόγο προς τον λαό. Είναι καθαρές σκέψεις και συναισθήματα του Έλληνα ηγέτη αποτυπωμένες στο χαρτί σε ώρες προβληματισμού και απογοήτευσης για την εμπλοκή σε έναν άδικο πόλεμο.

Για την Ιταλία είπε λοιπόν:

«Η Ιταλία, που ωστόσο ανεγνώριζε την συγγένεια του Ελληνικού Καθεστώτος προς το δικό της, έπρεπε να είναι φιλικώτατη προς την Ελλάδα, ειλικρινά και πιστά φιλικώτατη. Και όμως ήταν εχθρική. Από εξ αρχής εχθρική.[…] Τι ζητούσε λοιπόν η Ιταλία; Να κατακτήσει την Ελλάδα για να αναστήση την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στη Μεσόγειο. Η κατάκτηση λοιπόν ήταν το ελατήριο της. Δηλαδή έκανε εκείνο για το οποίο κατηγορούσε την Αγγλία.»

Συνεχίζοντας, για την Γερμανία γράφει παρακάτω:

«Για να ενεργήση η Γερμανία έτσι απέναντί μας, θα πη, ότι και αυτή, σχετικά με την Ελλάδα, οδηγείτο όχι από τα ελατήρια της ιδεολογικής της σημαίας, αλλά από τα άλλα. Και αυτά είναι, όπως φαίνονται καθαρά στο Ελληνικό ζήτημα, ο σκοπός να κρημνίση την Αγγλικήν Αυτοκρατορίαν και να κληρονομήση τα ερείπιά της. Επαναλέγω: μπορεί η Γερμανία πρώτη και η Ιταλία ύστερα, να άρχισανμε καθαρά ιδεολογικά ελατήρια, φαινομενικά, και να καταλήξανε εις καθαρώτατα κατακτητικά και συμφεροντολογικά. Και αυτό αποδείχνει ότι και τα τελευταία ήσαν τα βαθύτερα, και επομένως τα πραγματικά, και επομένως τα πρώτα και μόνον φαινομενικά και κατά συνέπειαν για εξαπάτηση των λαών τους και του κόσμου. Ώστε και ο αντικομμουνισμός τους ψεύτικος και η ολοκληρωτικότητά τους η κρατική, ψεύτικη, και ο αντικοινοβουλευτισμός τους ψεύτικος, και η αντιπλουτοκρατία τους ψεύτικη, και ότι παρόμοιο ψεύτικο. Αληθινό δε είναι ένας διψασμένος ιμπεριαλισμός. Αυτός για τον οποίον κατηγορούν τους Άγγλους.»

Εφόσον αναίτια λοιπόν συνέβησαν όλα αυτά ο Μεταξάς υπερασπίστηκε την Ελλάδα πολεμώντας πράγματι για την τιμή και την δόξα της. Η Ελλάς στις 28 Οκτωβρίου του 1940 δε θα πολεμούσε τον Φασισμό αλλά την Ιταλία. Ο Μεταξάς σαφέστατα έπραξε ορθά και το πνεύμα του συναντάται με τον Γάλλο φασίστα, Ρομπέρ Μπραζιγιάκ:

«Έκανα πάντοτε τον διαχωρισμό ανάμεσα σ’ αυτό που αποκαλούμε, γενικά, φασιστικές ιδέες και στις χώρες εκείνες όπου οι ιδέες αυτές βρίσκονται στην εξουσία. Θα μπορούσα πάντοτε να παραμείνω φασίστας, να εύχομαι την εγκαθίδρυση του φασισμού στη Γαλλία και ταυτόχρονα να επιθυμώ την ήττα των φασιστικών χωρών οι οποίες θα βρίσκονταν σε σύγκρουση με τη δική μου χώρα.»

Ο Μεταξάς πέρα από εθνικιστής με κοινωνικό προσανατολισμό ήταν και άνθρωπος με φυλετική συνείδηση. «Ο καθείς ανήκει εις την φυλήν του και όχι όπου η τύχη τον έσπειρε» θα γράψει στο τετράδιο σκέψεων του το 1918. Στο τελευταίο του άρθρο κατά του Βενιζέλουστις 23 Ιανουαρίου του 1935 ο Μεταξάς θα δώσει ξεκάθαρη φυλετική κατεύθυνση:

«Μη απατώμεθα, «άνθρωποι» υπάρχουν μόνο ζωολογικώς. Ψυχικώς όμως υπάρχουν «Έλληνες», υπάρχουν «Τούρκοι», υπάρχουν «Γάλλοι», «Άγγλοι», «Γερμανοί», «Βούλγαροι», κλπ. Ο κάθε άνθρωπος βλέπει την ζωήν, διανοείται και δρα δια του πρίσματος της εθνικότητος του, της φυλής του. Η Φυλετικότης είναι φυσιολογικόν φαινόμενον. Πρέπει να εννοήση τούτο καλά η ελληνική νεότης δια να εύρη τον δρόμον της».

Ο Ιωάννης Μεταξάς ήταν ένας πιστός Έλληνας, με ελληνική σκέψη, με ελληνική ψυχή, με γνήσιο ελληνικό χαρακτήρα:

«Σε αυτή την ζωή δεν ημπορεί να είμαι τίποτε άλλο παρά Έλληνας, και δεν εννοώ πολίτης και υπήκοος του Ελληνικού Κράτους, αλλά Έλληνας στο αίσθημα και στην ψυχή, ένα άτομο μέσα στην ατέλειωτη σειρά του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος της ράτσας μου, αλλά άτομο αναπόσπαστο…» (27 Μαρτίου 1931)

Όπως λοιπόν ήθελε ο Δραγούμης πρώτα Κράτος κι ύστερα τον πολιτισμό μας, αυτό επιχείρησε ο Μεταξάς να πραγματοποιήσει. Αφού δημιούργησε το Κράτος όδευε προς τη δεύτερη κατεύθυνση η οποία ήταν και το όραμά του: «Το βαθύτερον αυτό ιδεώδες, το οποίον ευθύς ως συνεκέντρωσα την εξουσία την 4ην Αυγούστου, εις την χώραν αυτήν, δεν έλειψα από του να το εκδηλώσω αμέσως, είναι ότι πρέπει να δημιουργήσωμεν ελληνικόν πολιτισμόν»

Δημιούργησε την ΕΟΝ επιθυμώντας να υπάρξει μέλλον για το Καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Και ζήτησε ακριβώς ότι κι ο Χίτλερ από τη Χιτλερική Νεολαία:

«Πρέπει να τα μάθετε ότι ελευθερία χωρίς τάξιν και πειθαρχίαν είναι αναρχία»

«Κύριον έργον σας είναι η διάπλασις του χαρακτήρος των και η ανάπτυξις της θεληματικότητός τους».

Κλείνοντας θέλω να αφήσω το μήνυμα του Ιωάννη Μεταξά το οποίο πρέπει να μας οδηγήσει στο μέλλον, αυτό θεωρώ πρέπει να είναι το δικό μας όραμα:

«Πρέπει να γυρίσουμε πίσω εις τας πηγάς εκείνας, από τας οποίας έρρευσε το νερό του Ελληνικού Πολιτισμού καθαρό και αγνό και να αναβαπτισθούμε εκεί μέσα και να ξαναγίνουμε Έλληνες και τότε να ορμήσουμε εις ένα νέον μέλλον»

Ακόμα κι ο μαρξιστής Βασίλης Ραφαηλίδης έγραψε στο βιβλίο του «Ιστορία (κωμικοτραγική) του νεοελληνικού κράτους 1830-1974» ότι «τον Μεταξά ο λαός τον λάτρεψε και πρέπει επιτέλους να μάθουμε να λέμε την αλήθεια». Το λένε οι μαρξιστές, οι εθνικιστές όμως επιδεικνύουν ήθος χειρότερο των κομμουνιστών κατά του Εθνικού Κυβερνήτη. Να σοβαρευτούμε κάποτε.

Αλέξανδρος Καρράς

Βιβλιογραφία

Το Ημερολόγιον του Ιωάννου Μεταξά, εκδόσεις Γκοβόστη

Λόγοι και Σκέψεις του Ιωάννου Μεταξά, εκδόσεις Γκοβόστη

Ιωάννης Μεταξάς, Βιογραφία, Κωνσταντίνος Πλεύρης, εκδόσεις ΗΛΕΚΤΡΟΝ

Ο Αγών μου, Αδόλφος Χίτλερ, εκδόσεις Δίδυμοι

Τα αίτια μιας στράτευσης, Ρομπέρ Μπραζιγιάκ, εκδόσεις Νέα Γενεά

Η Αυτοβιογραφία μου, Μπενίτο Μουσολίνι, εκδόσεις Νέα Γενεά