Αδαμάντιος Κοραής: Κράτος και Χριστιανισμός

ΚΟΡΑΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ

Ο Αδαμάντιος Κοραής έχει χρησιμοποιηθεί ποικιλοτρόπως από διάφορους που θέλουν να βλάψουν το θρησκευτικό αίσθημα των Ελλήνων. Στο άρθρο «Ο Αδαμάντιος Κοραής και ο τάφος της Ελλάδος» είχα καταρρίψει το πλαστό ρητό που κυκλοφορεί φέροντας την υπογραφή του. Κατόπιν έρευνας στα έργα του Κοραή ανακάλυψα εγκώμια του λόγιου συγγραφέα προς την Ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία. Στην παρούσα ανάρτηση επέλεξα να δημοσιευθούν μερικά αποσπάσματα από το βιβλίο «Γνώμαι». Την επιμέλεια των αποσπασμάτων έκανε η Ελένη Παπαδοπούλου. 

KOR_1934_4466

«Όστις από ‘σας επιθυμεί να δοξασθή, τούτο πρώτον ας πληροφορηθή καλά, αξίωμα αποδειγμένον από την παλαιάν και νέαν ιστορίαν, ότι όποια δόξα δεν στηρίζεται εις την δικαιοσύνην και την εις τους νόμους της πατρίδος υποταγήν, είναι δόξης όνειρο και φάντασμα, όχι δόξα αληθινή. «Οι δίκαιοι εκλάμψουσιν ως ο ήλιος» λέγει η ιερά μας θρησκεία, και το λέγει δι’ εκείνους όσοι ήρχισαν από την παρούσαν ζωήν να εργάζωνται την δικαιοσύνην, χωρίς την οποίαν κανείς δεν είν’ άξιος να ονομασθή καλός πολίτης, ως λέγει και η φιλοσοφία με το στόμα του δίκαιου Σωκράτους, «Ουχ’ οιόν τε άνευ δικαιοσύνης αγαθόν πολίτην γενέσθαι.» Επιθυμείς δόξαν, Στρατηγέ, Ναύαρχε, Αντιπρόσωπε ή Κυβερνήτα; Ορέγεσαι να λαμπρυνθής μεταξύ των συμπολιτών σου; Ζήτησε την δόξαν και την λαμπρότητα από την θρησκείαν σου, «Οι δίκαιοι εκλάμψουσιν ως ο ήλιος». Μην ελπίσης να αξιωθής της ουρανίου πολιτείας χρηστός πολίτης. Τούτο μάλιστα χαρακτηρίζει και χωρίζει την θρησκείαν μας από τας ψευδείς θρησκείας, ότι το αυτό βιβλίον του ιερού Ευαγγελίου είναι ενταυτώ και της επιγείου και της ουρανίου πολιτείας ΧΑΡΤΗΣ. Χάρτης ιερός, εις τον οποίον όστις δεν πείθεται, μεταμορφώνεται εις Τούρκον από Χριστιανόν, γίνεται ληστής, όχι πολίτης.»

«Δύναμις και πλούτος χωρίς ελευθερίαν είναι κατάρα πλέον παρά ευλογία του Θεού· εις μόνα τα ελεύθερα έθνη εμπορεί να ευδαιμονήση ο πλούσιος και δυνατός, εάν μεταχειρισθή την δύναμιν και τον πλούτον εις την κοινήν των συμπολιτών ευδαιμονίαν, εάν ομονοή με τους συμπολίτας ως μ’ αδελφούς, εάν υποτάσσεται μ’ αυτούς εις τον ιερόν των νόμων ζυγόν, ζυγόν ελαφρόν, ως τον ζυγόν του Χριστού· επειδή οι δίκαιοι νόμοι άλλο βάρος δεν επιβάλλουν παρά την ισονομίαν, ήγουν την προς αλλήλους αδελφικήν αγάπην, την οποίαν επιβάλλει και του Ευαγγελίου ο ζυγός.»

«Η τόσον αισχρά και μακρά δουλεία δεν εμπορεί βέβαια να μας διορθώση· της δουλείας ίδιον είναι όχι να διορθώνη, αλλά να φθείρη επί πλέον τας ψυχάς των ανθρώπων. Από μόνην την ιεράν ημών θρησκεία ηλπίζετο η διόρθωσις, επειδή είναι η μόνη θρησκεία ήτις απαιτεί από τους οπαδούς την αδελφικήν αγάπην και ομόνοιαν· αλλ’ ημείς εφθάσαμεν να φθείρωμεν και αυτήν την θρησκείαν.»

Screenshot_3.png

Αποσπάσματα από το βιβλίο «Τι συμφέρει εις την ελευθερωμένην από τους Τούρκους Ελλάδα να πράξη εις τας παρούσας περιστάσεις διά να μη δουλωθεί το γένος σε Χριστιανούς Τουρκίζοντας». Ο Κοραής υποστηρίζει στον διάλογο αυτόν ότι ο Πάπας επιθυμούσε να χαθούν οι Έλληνες: «προτιμά να εξαλειφθώσιν ολότελα από το πρόσωπον της γης, ή και να τουρκίσωσιν όλοι οι Γραικοί, παρά να ζώσι χριστιανοί μη γνωρίζοντες αυτόν κεφαλή της εκκλησίας των», και ξεκαθαρίζει πως «μηδ’ ο ηγεμών να έχη καμμίαν σχέσιν με της Ρώμης την αυλήν. Των Ανατολικών την θρησκείαν χρεωστεί να πρεσβεύη όστις επιθυμεί να βασιλεύη εις την Ελλάδα».

Ο Κοραής υποστηρίζει πως «μόνη λοιπόν η χριστιανική θρησκεία συμβιβάζεται με κοσμικήν εύνομον πολιτεία». Ήταν υπέρμαχος της ανεξιθρησκείας αλλά επιθυμούσε την απαγόρευση θρησκειών που δοξάζουν την ανατροπή της ηθικής και της πολιτείας. Για την αναγκαιότητα της θρησκείας έλεγε: «διά να έχει ένα έθνος πολιτικάς δόξας ορθάς, απαιτείται να ήναι και αι ηθικαί δόξαι του ορθαί. Διά να τας αποκτήση, πρέπει να σέβεται την διδάσκουσαν αυτάς θρησκείαν».

Και τέλος, στο βιβλίο «Διάλογος περί των ελληνικών συμφερόντων (Δύο Γραικών)». Περιλαμβάνει ως θέμα τον Καποδίστρια και την πολιτική του. Σχολιάζεται αρνητικά το νόμισμα που φέρει επάνω το όνομά του Κυβερνήτη και το σύμβολο του Φοίνικα με τον χριστιανικό σταυρό. Από εκεί λοιπόν κατασκεύασαν μια ρήση που δεν ειπώθηκε ποτέ από τον Κοραή. Ιδού το επίμαχο απόσπασμα:

«Χ: Μη πιστεύης, φίλε, οσ’ ακούεις κατά του Κυβερνήτου της Ελλάδος, έχει πολλούς εχθρούς. Εν μόνον έργον του δεν μ’ άρεσε, τόνομά του, λέγω, χαραγμένον εις το εθνικόν νόμισμα. Αλλά και τούτο…

unnamed-file

Λ: Αλλά και τούτο το κρίνεις τάχα ολίγον; Εγώ τονομάζω Έγκλημα καθοσιώσεως. Τον Ιανουάριον μήνα, έτος 1828, ευωδώθη εις την Ελλάδα, και πριν σχεδόν της τελευτής του έτους στίζει το λουσμένον και ωραϊσμένον από αίματα Ελληνικά της Ελλάδος πρόσωπον με ξένον της Ελληνικής γλώσσης όνομα, και με τον κάκιστον οιωνόν, τον Φοίνικα…

Χ: Ο μυθώδης ΦΟΙΝΙΞ, αναζωογονούμενος από τα ακτίνας του ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ, δεν φανερώνει βέβαια μέγαν σεβασμόν εις του Χριστού την θρησκείαν. Αλλά δεν βλέπω τι κακόν οιωνίζεται εις την Ελλάδα.

Λ: Σημαίνει, ότι καθώς η παλιγγενεσία του Φοίνικος είναι μυθώδης, παρόμοια και της Ελλάδος η αναγέννησις είναι μυθολόγημα ψευδέστατον, ότι η ταλαίπωρος Ελλάς δεν ανεστάθη αληθώς, αλλά τάφον μόνον ήλλαξε, και επέρασεν από νεκροθαπτών Τούρκων χείρας εις χριστιανούς νεκροθάπτας. Δε με μέλει όμως τόσον περί του Φοίνικος, όσον με ταράσσει τόνομα επταετούς κυβερνήτου, χαραγμένο εις Ελληνικόν νόμισμα και τούτο το ονόμασα Έγκλημα καθοσιώσεως.»

Σύμφωνα με όλα όσα παρατέθηκαν διακρίνουμε ότι ο Κοραής θεωρούσε ότι όποιος δεν πείθεται στην χριστιανική θρησκεία μεταμορφώνεται σε Τούρκος, δηλαδή σε κάτι πάρα πολύ κακό. Επίσης διαπιστώσαμε ότι αυτούς που δεν ωφελούσαν την Ελλάδα τους χαρακτήριζε «τουρκίζοντες χριστιανούς». Τύποις χριστιανοί δηλαδή αλλά στη νοοτροπία Τούρκοι.

Αλέξανδρος Καρράς