Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία της Βιέννης και Herbert von Karajan

Η Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία είναι συνώνυμη της μουσικής δυναστείας των Στράους, αφού από την αρχική καθιέρωσή της, πριν σχεδόν 120 χρόνια, σημαδεύτηκε και πλαισιώνεται πάντα με τα έργα τους, ιδιαίτερα με εκείνα του γιου Γιόχαν Στράους, του οποίου η σφραγίδα της τότε συνεργασίας του με τη Φιλαρμονική της Βιέννης, παραμένει μέχρι τις ημέρες μας.

Σε όλη την πορεία της – από το 1892 που έγινε ουσιαστικά η καθιέρωσή της, αλλά επίσημα στη σημερινή της μορφή αναφέρεται από το 1946 και μετά – η Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία της Βιέννης, διευθύνθηκε από τους μεγαλύτερους αρχιμουσικούς όλων των ενδιάμεσων εποχών.

πηγή

BVH-00312921

Το «ρεκόρ» μετά το 1946, με 25 συνεχείς φορές να διευθύνει την Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία, κατέχει ο Βίλι Μποσκόφσκι, και ακολουθούν με δέκα φορές ο Λορίν Μααζέλ, ο Κλέμενς Κράους έξι φορές, ο Ρικάρντο Μούτι τέσσερις, ο Ζουμπίν Μετά, τρεις.

Οι Γιόζεφ Κριπς, Κάρλος Κλάιμπερ, Κλαούντιο Αμπάντο και Νικολάους Χαρνοκούρτ, Ζορζ Πρετρ, έχουν διευθύνει από δύο φορές, και οι Χέρμπερτ φον Κάραγιαν, Σέιζι Οτσάβα, όπως και ο νέος γενικός μουσικός διευθυντής της Κρατικής Οπερας Βιέννης, Φραντς Βέλζερ-Μεστ, από μία φορά.

πηγή

Ένα ακόμη σημείο αναφοράς της Πρωτοχρονιάτικης Συναυλίας της Φιλαρμονικής της Βιέννης είναι βέβαια και η επιβλητική αίθουσα Grosser Musikverein-Saal, η ιστορία της οποίας συνδέεται σε κάποιο βαθμό με την Ελλάδα. Η πρώτη πτυχή της σχέσης έχει να κάνει με το ότι ο αρχιτέκτονας του κτηρίου της MusikVerein (Σύλλογος Μουσικής) Θεόφιλος Χάνσεν είχε σχεδιάσει στη δεκαετία του 1840 δημόσια κτήρια της Αθήνας (Ζάππειο και Ακαδημία Αθηνών μεταξύ άλλων), πριν αναλάβει το κτήριο της MusikVerein το οποίο αποπερατώθηκε το 1870 με εμφανή στοιχεία ελληνοπρεπούς αρχιτεκτονικής. Η δεύτερη πτυχή της σχέσης έχει να κάνει με τον Έλληνα ομογενή Νικόλαο Δούμπα, έναν από τους πλουσιότερους μαικήνες των τεχνών στη Βιέννη του 19ου αι., πρωτεργάτη της κατασκευής του κτηρίου, προς τιμήν του οποίου ονομάστηκε σε Dumbastrasse ο δρόμος στον οποίο είναι η πρόσοψη του διάσημου κτηρίου.

πηγή

Η παγκοσμίου φήμης Φιλαρμονική ορχήστρα της Βιέννης αποκάλυψε το 2013, ότι πολλοί από τους μουσικούς, οι οποίοι έπαιρναν μέρος στην ορχήστρα, ήταν μέλη του ναζιστικού κόμματος κατά τη διάρκεια της περιόδου που ο Χίτλερ βρισκόταν στην εξουσία.

Ο Φριτς Τρέμπι, ένας από τους ιστορικούς στους οποίους η διεύθυνση της ορχήστρας ανέθεσε τη συγγραφή κειμένων σχετικά με την ιστορία της κατά τη διάρκεια της ναζιστικής εποχής, δήλωσε στο πρακτορείο Ρόιτερς ότι «η Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία καθιερώθηκε υπό το καθεστώς των Ναζί».

Όπως αποκαλύφθηκε από την πρόσφατη δημοσίευση, συνολικά 60 εκ των 123 μελών της φιλαρμονικής ήταν είτε ναζί είτε επιθυμούσαν να γίνουν. Δύο μουσικοί ήταν μέλη των Ες-Ες.

πηγή

Το 1987 διηύθυνε την συναυλία ο Herbert von Karajan ο οποίος υπήρξε μέλος του κόμματος του Αδόλφου Χίτλερ. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο von Karajan υπήρξε δις εγγεγραμμένο μέλος του NSDAP, μία στο Σάλτζμπουργκ της Αυστρίας με αριθμό 1607525 το 1933 και άλλη μία στο Άαχεν το 1935 με αριθμό μέλους 3430914. Μετά την προσάρτηση της Αυστρίας η αρμόδια «Reichsschatzmeisterei» του NSDAP στο Μόναχο ανακάλυψε την διπλή εγγραφή του von Karajan και ακύρωσε την δεύτερη θέτοντας αναδρομικά σε ισχύ την πρώτη με ημερομηνία 1-5-1933.

147673_scaleUp

H κάρτα μέλους του Herbert von Karajan με αριθμό 3430914.

Ο Κάραγιαν ήταν ο γιος μιας οικογένειας ελληνικής καταγωγής από το Σάλτσμπουργκ. Ο προπάππους του, Γεώργιος Ιωάννης Καραγιάννης, γεννήθηκε στην Κοζάνη και έφυγε για τη Βιέννη το 1767, λόγω της τουρκοκρατίας, και τελικά κατέληξε στο Κέμνιτς του τότε Εκλεκτοράτου της Σαξωνίας. Ο γιος του Θεόδωρος εργάστηκε στη βιομηχανία υφασμάτων της Σαξωνίας και τιμήθηκε από τον Φρειδερίκο-Αύγουστο Α΄ την 1 Ιουνίου 1792 με την αποδοχή του στην τάξη των ευγενών. Aπό τότε υπάρχει το «von» στο όνομα της οικογενείας, το οποίο αργότερα έγινε Κάραγιαν. Στις 11 Ιουλίου 1869, μετά την μετοίκησή του στην Αυστρία, ο Θεόδωρος φον Κάραγιαν πήρε και τον τίτλο του Ιππότη (Ritter), ο οποίος επίσης μεταδόθηκε κληρονομικώς.

51yL0AfUrRL._SY445_

Όταν ο von Karajan απολύθηκε το 1942 από γενικός διευθυντής μουσικής στο Άαχεν ζήτησε να προσφέρει τις υπηρεσίες του ως πιλότος της Luftwaffe. Το αίτημα του απορρίφθηκε λόγω ηλικίας. Το 1946 ο Κάραγιαν έδωσε την πρώτη μεταπολεμική συναυλία του στη Βιέννη με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα Βιέννης, αλλά του απαγορεύθηκε να διευθύνει περαιτέρω τις δραστηριότητές της από τις ρωσικές αρχές, λόγω του ναζιστικού παρελθόντος του. Το 1955 όταν έκανε μια περιοδεία στην Νέα Υόρκη ως αρχιμουσικός της φιλαρμονικής του Βερολίνου οι εβραϊκές οργανώσεις συγκεντρώθηκαν σηκώνοντας πλακάτ που έγραφαν «Βοήθησαν τον Χίτλερ να σκοτώσει εκατομμύρια». Ο Herbert von Karajan τους αγνόησε επιδεικτικά.

Wien_01_Herbert-von-Karajan-Platz_a

Η πλατεία με το όνομα του μεγάλου μουσικού στο Σάλτσμπουργκ

Το 1960 ο von Karajan αποφάσισε να κάνει μια περιοδεία στο Ισραήλ με την φιλαρμονική του Βερολίνου αλλά οι Εβραίοι ήταν ξεκάθαροι: «Η Φιλαρμονική του Βερολίνου μπορεί να έρθει, αλλά δεν μπορεί ο von Karajan». Το 1989 πεθαίνει και το 1990 για πρώτη φορά η Φιλαρμονική του Βερολίνου παρίσταται στο Ισραήλ.

Τη συναυλία φέτος διηύθυνε ο Γερμανός αρχιμουσικός Κρίστιαν Τίλεμαν.

Επιμέλεια:

Αλέξανδρος Καρράς

wiener_staatsoper_startet_openairuebertragungen_herbert-von-karajan-platz20120327113557