Μανώλης Καλομοίρης: Σκοπός της μουσικής είναι η εθνική ψυχή!

Σχολιασμός: Αλέξανδρος Καρράς

Παραθέτω ένα απόσπασμα του Μανώλη Καλομοίρη όπου υποστηρίζεται μια μεγάλη αλήθεια. Είναι ακριβώς αυτό που έλεγε ο Πλάτων στην Πολιτεία: «Πρέπει να φοβόμαστε πολύ την αλλαγή του παλαιού είδους της μουσικής και την εισαγωγή ενός καινούριου, επειδή με την πράξη μας αυτή βάζουμε σε κίνδυνο ολόκληρο το σύστημά μας. Γιατί, όπως ο Δάμων λέει κι εγώ πιστεύω, πουθενά δεν μεταβάλλονται οι μορφές της μουσικής χωρίς να συντροφεύεται η μεταβολή αυτή με την ανατροπή τω θεμελιωδέστατων πολιτικών νόμων» 424b-d

4635920205_d49f5071b4.jpg

Η σύγχυση που έχει δημιουργηθεί στην εθνική ψυχοσύνθεση εδώ και δεκαετίες έχει να κάνει με είδη μουσικής που πολλές φορές δεν μοιάζουν με μουσική. Προέρχονται μάλιστα από άλλες κουλτούρες, πολύ μακρινές της ελληνικής και ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας. Η φυλετική ψυχή βρίσκεται εν συγχύσει. Για τους αρχαίους προγόνους μας η μουσική αποτελούσε την κάθαρση της ψυχής και θεράπων ήταν ο Μουσαγέτης θεός Απόλλων. Η μουσική για τους Έλληνες ήταν θεϊκό δώρο: «ἡμεῖς δ᾽ οὐκ ἄνθρωπόν τινα παρελάβομεν εὑρετὴν τῶν τῆς μουσικῆς ἀγαθῶν, ἀλλὰ τὸν πάσαις ταῖς ἀρεταῖς κεκοσμημένον θεὸν Ἀπόλλωνα», (Περί μουσικής, Πλούταρχος). Ο Πλούταρχος μας λέει επίσης πως οι μουσικοί και οι ποιητές πρέπει να αντλούν την έμπνευσή τους από λογικούς και συνετούς ανθρώπους. Ας μας βάλει σε σκέψεις η θεματολογία της σύγχρονης μουσικής. Οι Έλληνες  θεμελίωναν την παιδεία των νέων με τα γράμματα, την μουσική και την γυμναστική. Ιδού τι έλεγε ο Έλληνας μουσικός:

«…Κι αυτό πρέπει να είναι ο σκοπός κάθε αληθινά εθνικής μουσικής, να χτίσει το παλάτι που θα θρονιάσει η εθνική ψυχή! Τώρα, αν για το χτίσιμο του παλατιού του μεταχειρίστηκεν ο τεχνίτης και ξένο υλικό κοντά στο ντόπιο, δε βλάφτειˑ φτάνει το παλάτι του να είναι θεμελιωμένο σε ρωμέικη γης, καμωμένο για να το πρωτοχαρούνε ρωμέικα μάτια, για να λογαριάζεται καθαροαίματο ρωμέικο παλάτι. Ό, τι όμως κι αν αρχίση κι ό,τι κι αν καταπιαστή ο τεχνίτης, ένα δεν μπορεί να παραβλέψει: τη Ζωήˑ για δάφτο εθνική μουσική είναι αδύνατο να βλαστήση δίχως να ποτιστή βαθειά από την Εθνική, τη ζωντανή τη γλώσσα του λαού».

Μανώλης Καλομοίρης (από το βιβλίο Η ζωή μου και η τέχνη μου – Απομνημονεύματα 1883-1908), εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1988.

Ένας είναι ο στόχος: Επιστροφή στην παράδοση για να αναγεννηθεί η ψυχή του ελληνικού λαού.