Τι το ξεχωριστό έχει η Ορθόδοξη Εκκλησία σε σχέση με την υπόλοιπη χριστιανοσύνη;

Το ερώτημα: τι το ξεχωριστό έχει η Ορθόδοξη Εκκλησία σε σχέση με την υπόλοιπη Χριστιανοσύνη, προβάλλεται πολύ συχνά και είναι εύλογο. Αφού η Εκκλησία του Χριστού είναι μία και όχι πολλές, τι είναι εκείνο που μας κάνει να είμαστε βέβαιοι ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία μας είναι πράγματι η Εκκλησία που ίδρυσε ο Χριστός; Στη γλώσσα των σημερινών ανθρώπων η λέξη «Ορθοδοξία» σημαίνει συνήθως την προσκόλληση σε κάποιο δόγμα και είναι περίπου ταυτόσημη με τη «συντηρητικότητα» και την εμμονή σε παραδομένους τύπους. ‘Ετσι ορθόδοξος είναι αυτός που μένει πιστός στη γνήσια και αυθεντική διατύπωση μιας ιδεολογίας, σε αντίθεση με κείνους που παρεκκλίνουν και αλλοιώνουν την αφετηριακή εκδοχή της.

Στην Ιστορία της Εκκλησίας ο όρος «Ορθοδοξία», Χρησιμοποιείται για να αντιδιαστείλει την αλήθεια από την αίρεση. Αίρεση είναι η απόκλιση από την ορθή πίστη και διαστροφή της και η σύμπηξη ομάδας αποκομμένης από το εκκλησιαστικό σώμα. Αντίθετα, Ορθοδοξία είναι η αλήθεια της καθολικής Εκκλησίας, όπως πραγματοποιείται και φανερώνεται σε κάθε τοπική ευχαριστιακή σύναξη. Κάθε τοπική Εκκλησία, όταν συγκεφαλαιώνει και ενσαρκώνει ολόκληρη την αλήθεια της Εκκλησίας, όλα τα χαρίσματα της ζωής που χορηγεί το Άγιο Πνεύμα, είναι Εκκλησία καθολική. Κριτήριο της εκκλησιαστικής ορθοδοξίας δεν είναι η αφηρημένη διδασκαλία και η συντήρηση λατρευτικών τύπων και εξωτερικών σχημάτων, αλλά η εμπειρία και η πίστη της καθολικής Εκκλησίας, όπως ενσαρκώνεται στα πρόσωπα των Αγίων.

Τα γνωρίσματα της:

Με βάση αυτές τις εισαγωγικές σκέψεις, ας δούμε τώρα μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τα οποία την κάνουν να ξεχωρίζει από την υπόλοιπη Χριστιανοσύνη και δείχνουν ότι αποτελεί συνέχεια της Εκκλησίας που ίδρυσε ο Χριστός. Τα γνωρίσματα αυτά είναι:

1. Η Αποστολικότητα.
είδαμε ότι η Εκκλησία του Χριστού ιδρύθηκε με την εκλογή των δώδεκα Αποστόλων και εξαπλώθηκε στον κόσμο με το κήρυγμά τους. Τους Αποστόλους τους διαδέχτηκαν με επίσημη εκλογή και εκκλησιαστική χειροτονία οι επίσκοποι και οι Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι συνεχίζουν το έργο των αποστόλων αδιάκοπα μέχρι σήμερα. Η αδιάκοπη αυτή διαδοχή μας δίνει την εγγύηση ότι η Εκκλησία μας και σήμερα βαδίζει στο σωστό δρόμο και είναι Αποστολική.

2. Η Ασκητικότητα.
Το ασκητικό στοιχείο είναι πολύ έντονο στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Ισχύει για όλους τους πιστούς, ανεξάρτητα από ηλικία, φύλο και εκκλησιαστικό χάρισμα ή αξίωμα. Συστηματικά την επιδιώκουν οι μοναχοί. Αποτελεί δοκιμασμένο τρόπο και δρόμο ζωής, που υποβοηθεί στο να αποκτήσει η ύπαρξη πληρότητα και βάθος. Μερικές μορφές της: προσευχή, λατρευτική και μυστηριακή ζωή, μελέτη του θελήματος του Θεού, αυτοεξέταση και εγκράτεια, ολιγάρκεια, ταπεινοσύνη και απλότητα, προπάντων έργα αγάπης κ.ά.π. Όσοι ζουν ασκητικά τηρούν σε όλα το μέτρο. Αποφεύγουν το υπερβολικό, το εξεζητημένο, το περιττό και επιζήμιο. Με πρότυπο τη ζωή του Χριστού αγωνίζονται να υπάρχει στη ζωή τους καθαρότητα, τάξη και συνέπεια. Αγρυπνούν για την ποιότητα ζωής, των άλλων και της δικής τους. Ιδιαίτερα ασκούνται για να μπορούν να διακονούν κατά το θέλημα του Θεού τους συνανθρώπους και τη ζωή γενικά. Και όλα αυτά επιδιώκονται και γίνονται συνειδητά και ελεύθερα.

3. Η Εγκάρδια αδελφοσύνη.
Στην Καινή Διαθήκη, αλλά και στη ζωή γενικά της Πρωτοχριστιανικής Εκκλησίας, υπάρχει έντονο το πνεύμα της αδελφοσύνης που ένωνε τους πρώτους χριστιανούς. ‘Ετρωγαν σε κοινά τραπέζια («αγάπες»), είχαν τα πάντα κοινά, προσφωνούνταν «αδελφοί» Κ.τ.λ.
Ανάλογο πνεύμα επικρατεί και στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Το γεγονός ότι όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα (Θεού) μας κάνει να αισθανόμαστε έντονα αυτή την αδελφοσύνη. Είπαμε ότι η Εκκλησία είναι η οικογένειά μας. Μέσα σ’αυτή την οικογένεια είναι φυσικό να ζούμε και να αισθανόμαστε σαν αδελφοί. Η Εκκλησία είναι πάντοτε παρούσα σ’όλες τις ιδιαίτερες στιγμές της ζωής μας. Στη χαρά και στη λύπη μας. Η γέννηση, η βάπτιση, ο γάμος, οι αρρώστιες και ο θάνατος κάνουν ιδιαίτερα αισθήτο αυτό το πνεύμα της αδελφοσύνης. Αλλά και στις καθημερινές ασχολίες του, στα έργα του, ακομα και στα παραστρατήματα του, ο Ορθόδοξος αισθάνεται ότι δεν είναι μόνος. ‘Εχει αμέριστη τη συμπαράσταση και βοήθεια της Εκκλησίας. Όλα αυτά συνιστούν την Ορθόδοξη Εκκλησία ως κοινωνία αγάπης. Η ορθόδοξη ευσέβεια είναι συνώνυμη με την «εν Χριστώ» ζω΄ξ, με τη ζωή της απλής, της ταπεινής, της τρυφερής εκείνης αγάπης για το Θεό, ο οποίος «δι’ ημάς τους ανθρώπους και δια την ημετέραν σωτηρίαν» έγινε άνθρωπος, έζησε σαν άνθρωπος ανάμεσα σ’ανθρώπους,έπαθε, υπέφερε, ταπεινώθηκε και πέθανε πάνω στο Σταυρό.

4. Η Αφοσίωση στην παράδοση.
Η Παράδοση για την Εκκλησία αποτελεί τη συνέχεια της πνευματικής πορείας της ζωής στον κόσμο. Η ορθόδοξη θεολογία δεν είναι ορθολογιστική και νομικίστικη , αλλά είναι θεολογία θεμελιωμένη πάνω στην πνευματική εμπειρία των πιστών.

5. Ο λατρευτικός της πλούτος.
Εκείνο που κάνει την Ορθόδοξη Εκκλησία να ξεχωρίζει από τις άλλες Εκκλησίες κατά κάποιο τρόπο μοναδικό είναι η πλούσια λατρευτική ζωή της. Η ορθόδοξη λατρεία διακρίνεται για το μυστηριακό, υμνολογικό, και καλλιτεχνικό πλούτος της. Με τις ακολουθίες των επτά Μυστηρίων και ιδιαίτερα της θείας Ευχαριστίας, και το αμέτρητο σε ποικιλία πλήθος των άλλων ιερών Ακολουθιών και μορφών της λατρείας της η Ορθόδοξη Εκκλησία αγκαλιάζει όλους τους Ανθρώπους και όλες τις ανάγκες, τα έργα και τις αδυναμίες τους, προσπαθώντας να μεταμορφώσει, να «μεταστοιχειώσει» και να εξαγιάσει όλη την ζωή των μελών της, θέτοντας την κάτω από την πανσθενουργό πρόνοια και αγάπη του Θεού.

6. Το αίμα των Μαρτύρων της.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι Εκκλησία Μαρτύρων. Ολόκληρη η ιστορία της είναι γραμμένη με το αίμα των Μαρτύρων της, γι’αυτό και ο υμνογράφος την παρουσιάζει ως γυναίκα που το ένδυμά της, βαμμένο στο αίμα των Μαρτύρων της, φαντάζει «ως πορφύρα και βύσσος».

7. Η εσχατολογική της βάση.
Λέγοντας εσχατολογική βάση στην εκκλησιαστική γλώσσα εννοούμε τον ερχομό της Βασιλείας του Θεού, η οποία έρχεται όχι σαν αποτέλεσμα της ιστορικής εξέλιξης, αλλά σαν αποτέλεσμα εσωτερικής ανακαίνισης και μεταμόρφωσης του κόσμου. Και την Ορθόδοξη Εκκλησία τη χαρακτηρίζει η πίστη στη μεταμόρφωση του κόσμου μάλλον παρά στην εξέλιξή του.

Από το σχολικό βιβλίο της Β’ Λυκείου «Χριστιανισμός και Θρησκεύματα» (2006)